Bahriye

KızArapçaGeleneksel

Anlam ve Köken

Bahriye, Arapça baḥriyya (بحرية) — al-baḥr (deniz) sözcüğüne dişil nisbet -iyya eki getirilerek türetilmiş — denizle ilgili, denize-ait kadın anlamına gelir. Eril karşılığı Bahri ile aynı kök ailesinden gelir. Türkçede özellikle Osmanlı-Cumhuriyet askerî terminolojisinde Bahriye = donanma, deniz-kuvvetleri; Bahriye Mektebi (Naval Academy), Bahriye Nezareti (Deniz Bakanlığı, 1867-1922) gibi kullanımlarla yerleşmiştir. Kız adı olarak Osmanlı saray-elit ve deniz-yakını ailelerin sevdiği klasik bir addır; 172 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #404 sıradadır.

Arapça baḥriyya (بحرية), al-baḥr ("deniz"; b-ḥ-r kökünden) sözcüğüne dişil nisbet -iyya eki getirilerek türetilmiş sıfat formudur — denizle ilgili, denize-ait kadın. Eril karşılığı baḥrī / Bahri. Türkçede özellikle Osmanlı-Cumhuriyet askerî-bürokratik terminolojide kalıcı bir kullanım kazandı: Bahriye (donanma, deniz-kuvvetleri), Bahriye Mektebi (Naval Academy — 1773'te kuruldu, dünya'nın en eski deniz-akademilerinden biri), Bahriye Nezareti (Osmanlı Deniz Bakanlığı, 1867-1922), Bahriye Subayı (deniz-subayı), Bahriyeli (denizci, navy-mensubu). Bu askerî-terminoloji etkisiyle Bahriye kız adı olarak hem klasik-divanî deniz-kadını anlamı, hem de modern denizci-asaletli kadın yakıştırmasıyla yerleşmiştir. al-baḥr sözcüğünün Kur'anî kullanımları (Rahman 19-20 — iki-deniz, Tûr 6 — kaynayan-deniz) bu adın manevi-doğa hatırasının kaynağıdır.

Popülerlik

Bahriye, 1854'ten itibaren TÜİK kayıtlarında Osmanlı saray-elit ve deniz-yakını (Karadeniz, Ege, Akdeniz) ailelerinin sevdiği klasik kız adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca eğitimli orta-tabaka Türk ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #404 sıradadır.

Popülerlik Trendi

Yükseliyor
1.315.628.18501875190019251950197520002025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: al-baḥr (deniz) İslamî kozmolojinin temel-elementlerinden biridir; Allah'ın yarattığı denizler-kara dengesi Kur'an'ın yaratılış-temalarında merkezdedir. Bahriye adı, hem Kur'anî al-baḥr hatırasını hem de Osmanlı-Türk denizci-asaletli yakıştırmasını taşıyan dini-kültürel bir addır.

Tarihi Figürler

Bahriye Üçok

1919-1990, Cumhuriyet Türkiye'si

Trabzon doğumlu Türk teolog, akademisyen ve siyasetçi; Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi'nde İslam Tarihi profesörü olarak 35 yıl ders verdi. İslam'dan Dönenler ve Yalancı Peygamberler (1967), Atatürk'ün İzinde Bir Arpa Boyu (1985) gibi eserleriyle laik-İslamî kadın-perspektifinin önde gelen seslerinden oldu. SHP milletvekili olarak siyasete girdi; 6 Ekim 1990'da Ankara'daki evinde bombalı suikastle öldürüldü — çağdaş Türkiye'nin laik düşünce-tarihinin önemli kayıplarından.

Edebiyatta ve Folklorda

Osmanlı askerî-bürokratik terminolojisi — *Bahriye Nezareti*

1867'de kurulan Osmanlı Bahriye Nezareti (Deniz Bakanlığı) ve 1773'te kurulan Bahriye Mektebi (Naval Academy) Osmanlı'nın deniz-gücü modernleşmesinin temel kurumlarıydı. Bahriye kelimesinin Türkçedeki kalıcı askerî-asaletli anlamı bu kurumlardan beslenir.

Uluslararası Karşılıkları

  • ArapçaBaḥriyya (بحرية)
  • FarsçaBaḥriyye
  • UrducaBahriya
  • BoşnakçaBahrija

Ünlü İsimdaşlar

Bahriye Üçok

Akademisyen / Siyasetçi

Türk teolog, akademisyen ve siyasetçi (1919-1990); İslam tarihi profesörü, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi'nde uzun yıllar görev yaptı. SHP milletvekili olarak siyasete katıldı; 6 Ekim 1990'da bir suikastle öldürüldü, çağdaş Türkiye'nin laik-İslamî düşünce mücadelesinin sembol-figürlerindendir.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet