Çakır

Çakır, Türkçe çakır sözcüğünden gelen bir üniseks addır ve iki paralel anlam taşır. Birinci anlam açık mavi-yeşil renkli göz, gri mavi karışımı göz rengi yönündedir; çakır gözlü, çakır bakışlı deyimleri klasik halk söyleyişindadır. İkinci anlam atmaca cinsi avcı kuş anlamıdır; klasik Türk avcılık geleneğinde çakırcı (avcı kuş eğitimcisi) sözcüğü aynı kökten gelir. Çakır Hatun, klasik Osmanlı saray-kadın söyleyişte yer alan tarihsel figürlerdendir.

Türkçe çakır, Eski Türkçe çakır biçiminde Kâşgarlı'nın Divan-ı Lugâti't-Türk'ünde (11. yy) kayıtlıdır; hem göz rengi (gri mavi) hem av kuşu adı olarak yer alır. Türk-Moğol avcılık geleneğinde çakır, şahin, doğan, kartal ile birlikte değerli avcı kuşlardandı; Osmanlı saray av-bölüğünde çakırcıbaşı unvanlı görevliler vardı. Çakır göz tabir, Türk halk şiirinin ve Yeşilçam sinemasının köklü güzellik benzetmelerindendir; Çakır Aynası (1985, Müjdat Gezen filmi), Çakırcalı Mehmet Efe (Ödemiş efesi, 1872-1911) gibi tarihi popüler figürler bu adın kültür belleğindeki yerini gösterir.