Nazik

Nazik, Farsça nāzuk (نازک) — nāz (naz, eda) kökünden — narin, ince, hassas; saygılı-davranan kibar anlamına gelir. Nezaket (bk. Nezaket maddesi) ile aynı kök-ailesinden gelir; Nezaket mücerret-isim formu (incelik-hâli), Nazik ise sıfat formudur. Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde nāzuk-mizâc (narin-mizaç), nāzuk-bedem (narin-vücut), nāzuk-edâ (zarif-tavır) gibi terkipler sevgili-tasvirinin estetik söz-dağarcığında yer alır. Modern Arap edebiyatında Iraklı kadın şair Nâzik el-Melâ'ika (1923-2007) taf'īla serbest-vezin akımının kurucularından olarak bu adın laik-edebî hatırasını da pekiştirdi. 172 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #420 sıradadır.

Farsça nāzuk (نازک), nāz (naz, eda — bk. Gülnaz, Binnaz maddeleri) kökünden türetilmiş bir sıfattır — narin, ince, hassas; saygılı-davranan kibar. Aynı kök-ailesi klasik Pers-Osmanlı edebî estetik söz-dağarcığının merkezindedir: nāz (naz, eda), nāzlı (Türkçeleşmiş), nāzuk (narin-ince), nāzenīn (nazlı-incelik), nāzdār (nazlı-sevgili), nezaket (incelik-hâli — bk. Nezaket maddesi). Klasik Pers-Osmanlı divan şiir geleneğinde nāzuk-mizâc (narin-mizaç), nāzuk-bedem (narin-vücut), nāzuk-edâ (zarif-tavır), nāzuk-pister (narin-yatak) gibi terkipler sevgili-tasvirinin estetik söz-dağarcığında yer alır; Hâfız, Sa'dî, Nedim, Bâkî'nin gazellerinde sevgilinin narin-zarafetinin ifadesinde kullanılır. Türkçeye Osmanlı edebî-saray çevrelerinden yumuşak-söyleyişle nâzik yazımıyla yerleşmiş, modern Türkçede kibar, saygılı-davranan, terbiyeli anlamlarıyla yan-anlam genişlemesi yaşamıştır. Modern Arap edebiyatında Iraklı kadın şair Nâzik el-Melâ'ika (1923-2007), 1947'de Bedr Şâkir es-Seyyâb ile birlikte modern Arap şiirinin taf'īla serbest-vezin akımının kurucu-figürlerinden oldu.