Şeker

Şeker, Farsça şekar sözcüğünden gelir; Hint-İran kültür havzasının ortak kavram olan ve antik Hint şarkara (kum-tanecik) köküne dayanan bir sözcüktür. Klasik Türk-İslami halk söyleyişte şeker sevgi-tatlılık-masumiyet temalı sıfat olarak kişi adı biçimine taşınmıştır; şeker gibi tatlı, şeker kız, şekerim gibi tabirler Anadolu halk söyleyişinin kavramlarındandır. Klasik Pers divan şiir geleneğinde şekarin-leb (şeker dudaklı), şekar-hand (şeker gülüş) terkipleri sevgilinin estetik tasvirinin kavramlarıdir. Türkçeye Selçuklu döneminden geçmiş ve halk söyleyişinde yumuşamış biçimde yerleşmiştir.

Antik Hint şarkara (kum-tanecik) sözcüğü Hint-İran-Arap kültür havzasının ortak alıntı zincirini oluşturmuştur; Sanskrit şarkara → Pers şakar → Arapça sukkar → Latince saccharum → modern Avrupa dillerine sugar/sucre/Zucker olarak yayılmıştır. Klasik Pers-Osmanlı söyleyişte şekarin-leb (şeker dudaklı), şekar-hand (şeker gülüş), şekar-riz (şeker saçan), şekar-mahi (şeker balığı — divan şiir terkibi) sevgilinin estetik tasvirinin kavramlarıdir; Hafız, Sa'di ve Mevlâna divanlarında sıkça geçer.