Arzı

Arzı, Arzu adının Anadolu'daki halk söyleyişidir ve Farsçada "dilek, istek" anlamına gelir. Anadolu'nun en sevilen halk hikâyelerinden Arzu ile Kamber, adın sıcaklığını besler; bu sevda öyküsü geleneksel Türk halk edebiyatının klasiklerindendir. Bir başka yoruma göre ad, Arapça arz (yer, yeryüzü) sözcüğüne bağlanır ve "yere ait, dünyaya mensup" diye okunur. Arzu, Arziye gibi biçimlerle akrabadır. TÜİK kayıtlarında Arzı ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır; isim en yüksek sırasına (56.) yine bu yıl ulaşmıştır. En son 2009 yılı verilerinde 521. sırayla görülmüştür.

Arzı, Farsça arzu sözcüğünün halk ağzındaki kısalmış söylenişidir. Arzu "istek, dilek, özlem" demektir; Farsçanın eski evrelerine uzanan bu sözcük Türkçeye erken dönemde geçmiş, arzu etmek ve arzulamak gibi sözlerle gündelik dilin temel sözcüklerinden olmuştur. Divan şiirinde sevgiliye duyulan özlemin en sık sözcüklerindendir. Anadolu'da adı en çok yaşatan anlatı, halk hikâyesi Arzu ile Kamber'dir. Adın ikinci bir okuması Arapça arz (yer, yeryüzü) sözcüğüne dayanır: buna eklenen aitlik ekiyle arzî, "yere ait, yeryüzüne ilişkin" demektir. Kur'an'da bu sözcük dört yüzü aşkın yerde geçer; Bakara 2:30'daki 'Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım' sözü, yerin insana emanet edilişini anlatır. Türkçedeki 'arz etmek, sunmak' fiili ise bunun akrabası değildir; ayrı bir Arapça kökten gelir, yalnızca yazılışta benzeşir.