Cahide

Cahide, Arapça jāhida (جاهدة) — j-h-d (mücâdele-etmek, çaba-göstermek; cihad-etmek) kökünün dişil etken sıfat-fiil formu — çaba-gösteren, mücâhede-eden, gayret-içinde olan kadın anlamına gelir. Eril karşılığı jāhid (mücahid) ve mujāhid (mücahid — Form III). al-jihād / al-mujāhada İslamî teoloji-ahlâk geleneğinin merkez kavramlarından biridir; jihādu al-nafs (nefs-mücahedesi, iç-cihad) klasik tasavvuf-pedagojisinin temel-disiplinidir. Ankebut 6'da Wa-man jāhada fa-innamā yujāhidu li-nafsihi ("Kim mücahede ederse, sırf kendisi için mücahede eder") ifadesi Cahide adının manevî-Kur'anî dayanağıdır. Türk sineması'nın ilk kadın film yıldızlarından Cahide Sonku (1916-1981) ile özdeşleşen modern bir kız adıdır; 118 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #401 sıradadır.

Arapça jāhida (جاهدة), j-h-d ("mücâdele-etmek, çaba-göstermek; cihad-etmek; gayret-sergilemek") kökünün etken sıfat-fiil dişil formudur — çaba-gösteren, mücâhede-eden, gayret-içinde olan kadın. Eril karşılığı jāhid (mücahid). Aynı kök-ailesinden al-jihād (cihad — İslamî mücâdele kategorisi; iki türü: al-jihād al-akbar iç-mücâdele/nefs-mücâhedesi ve al-jihād al-aṣghar dış-mücâdele/savaş), al-mujāhid (mücahid — Form III etken sıfat-fiili), al-mujāhada (mücâhede — manevî-iç-mücadele), al-ijtihād (içtihad — Kur'an-fıkıh yorumlama-çabası), al-ujhud (çaba, gayret — Mü'minûn 56) türetilmiştir. al-jihād kavramı klasik İslamî teoloji-fıkıh-tasavvufunda zengin-katmanlı bir kavramdır: Hz. Peygamber'in "Cihâdların en büyüğü, kendi nefsiyle savaştır" (Buhârî) hadisi jihādu al-nafs (nefs-cihadı) kavramının manevî-temelidir. Ankebut 6 Wa-man jāhada fa-innamā yujāhidu li-nafsihi ("Kim mücahede ederse, sırf kendisi için mücahede eder") ayeti, mücâdelenin nihâî-faydalananın kişinin kendisi olduğunu vurgular. Cahide adı doğrudan bu Kur'anî jāhada fiilinin dişil etken-formunun kişi-adına dönüşmüş halidir.