Cihat

Cihat, Arapça jihād (جهاد) — j-h-d (gayret etmek, çabalamak, zorluğa katlanmak) kökünden "gayret göstermek, mücadele etmek" anlamına gelir. İslamî terim olarak hem nefisle mücadele (jihād al-akbar — büyük cihad) hem fiziksel savunma (jihād al-aṣghar — küçük cihad) anlamlarını kapsar. Kur'an'da pek çok ayette geçer (Hac 78, Tevbe 24, Bakara 218). Türkçeye Osmanlı dini söyleminden girmiş ve klasik bir erkek adı olarak yerleşmiştir. 112 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #296 sıradadır.

Arapça jihād (جهاد), j-h-d ("gayret etmek, çabalamak, zorluğa katlanmak") kökünden gelir. Aynı kökten jahd (gayret, çaba), ijtihād (içtihad — fıkıhta hüküm çıkarma çabası), mujāhid (mücahid — gayret eden, savaşan), ijtahada (gayret etti) türetilmiştir. Jihād terim olarak Kur'an-Sünnet ve klasik fıkıh literatüründe iki temel anlamı taşır: (1) al-jihād al-akbar (büyük cihad) — nefisle, kötü duygularla, dünyaya bağlılıkla mücadele; (2) al-jihād al-aṣghar (küçük cihad) — gerektiğinde dini savunma için fiziksel mücadele. Hz. Peygamber'in "Büyük cihaddan döndük, asıl cihad nefisle olandır" hadisi (zayıf rivayet, ancak yaygın kullanım) bu öncelik sıralamasını vurgular. Türkçeye Osmanlı dini söyleminden girmiş; cihat (yumuşak Türkçe söyleyiş) ve cihad (Arapçaya yakın yazım) iki paralel form yerleşmiştir.