İkbal

İkbal, Arapça İkbal sözcüğünden gelir; k-b-l (yönelmek, karşı durmak; kabul etmek) kökünden türeyen ve "talih yüzü açık olma, ileri yönelim, bahtiyarlık" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Aynı kökten kabul (kabul etmek), istikbal (karşılama; gelecek), mukâbele (karşılık verme), kable (önce) sözcükleri gelir. Tarihte Şair Muhammed İkbal (1877-1938) — Pakistan'ın manevi kurucu şairi, Esrar-ı Hudi ve Cavid-name eserlerinin yazarı, modern İslami felsefe ve Pers şiir geleneğinin yenilikçi sesi — ada kültürel ağırlığı kazandıran önemli bir kaynaktır. Türk-İslami dindar köklü kız adlarındandır.

Arapça ikbal, k-b-l (yönelmek, kabul etmek; ileri bakmak; karşı karşıya gelmek) kökünün Form IV (akbala — yöneldi, ikbal etti) mücerret isim formudur — talih yüzü açık olma, bahtiyarlık makamı, ileri yönelim. Aynı kök ailesinden el-kibla (kıble), el-kabul (kabul, kabul edilme), el-mukabala (karşılaştırma, yüzleşme) gelir. Aynı kökten ayrıca el-istikbal (karşılama, karşılayış), el-akbal (en yöneli, en bahtiyar) türetilmiştir türemiştir. el-ikbal sözcüğü Kur'an'da doğrudan geçmez ama aynı kökten el-kibla ve türevleri pek çok yerde geçer (Bakara 142-144, Bakara 177 el-birr tanımı bağlamında). Klasik Pers-Osmanlı edebi jargonunda el-ikbal siyaset edebiyat aşk tasavvuf üçgeninin söyleyişte merkez yer tutar: ikbal-i devlet (devletin yönelimi/talihi), ikbal baht (bahtiyarlık), ikbal-i 'ışk (aşkın yönelimi), zaman-ı ikbal (ikbal zamanı), meşgale-i ikbal (ikbal uğraşı) gibi terkipler. Modern dönemde Pakistan'ın milli şairi Muhammed İkbal (1877-1938) bu adın modern İslamcı düşünce tarih hatırasındaki merkez figürünü oluşturdu; Şikve / Cevab-ı Şikve, Bal-i Cibril, Esrar-ı Hodi gibi eserleri Türk İslam Hint düşünce dünyasının çağdaş köprü metinleridir. Türkçeye Osmanlı dini edebi yoluyla İkbal (klasik) ve İkbal (yumuşak söyleyiş) yerleşmiştir; Türkiye'de üniseks kız adı olarak öne çıkar.