İlmiye

İlmiye, Arapça "ilm" (bilgi) köküne dişil aidiyet eki getirilerek türetilmiş bir kız adıdır; "ilme ait, ilme adanmış" anlamına gelir. Klasik Osmanlı'da "İlmiye sınıfı" medrese eğitiminden geçen müderris, kadı ve şeyhülislam gibi ulema sınıfının resmi adıydı; klasik Osmanlı bürokrasisinin üç temel sınıfından (Mülkiye, Seyfiye, İlmiye) biriydi. TÜİK kayıtlarında İlmiye ismine ilk olarak 1859 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1868 yılında 115. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2007 yılı verilerinde 530. sırayla listelenmektedir.

Arapça "a-l-m" kökünden gelir; "bilmek" anlamındadır. Aynı kökten ilim, alim, ma'lum, muallim, ta'lim ve alamet sözcükleri türer. "İlmiye sınıfı" Osmanlı'da kadı ve müderrislerin oluşturduğu zümrenin adıydı.