Necim

Necim, Arapça al-Najm (النجم) — n-j-m (yıldız-belirme, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün söz-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Najm — yıldız, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden al-nujūm (yıldızlar; klasik halk-Necm 53:1, Sâffât 37:6, Târiq 86:3 söz-merkezi yan-bağlamı; bk. Necmi maddesi yan-form söz-örgüsü Târık 86:3 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada), Najm al-Dīn (compound theofor; bk. Necmettin maddesi yan-form söz-örgüsü), Necmi (yan-form söz-yapısı; bk. Necmi maddesi yan-form söz-örgüsü Târık 86:3 yan-bağlamı), Necmiye (yan-form söz-yapısı), al-Najm al-Thāqib (Târık 86:3 söz-merkezi söz-yapısı), al-Najm al-Sāqib yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Necm Sûresi 53:1'de söz-merkezindedir — Wa al-najmi idhā hawā ("Battığı zaman yıldıza andolsun!"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde al-najm — yıldız-genel-yan-yapı veya Süreyya-yıldızı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; aynı sûrenin 14. âyetinde Sidrat al-Muntahā — Hz. Peygamber'in Mi'râc-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Münteha maddesi yan-form söz-örgüsü Necm 53:14 söz-merkezi yan-bağlamı). Necm Sûresi 53:1-18 kıssa-i Mi'râc söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. 124 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça al-Najm (النجم), n-j-m ("yıldız-belirme, ortaya-çıkma; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde n-j-m kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-najm — yıldız, al-nujūm — yıldızlar; klasik halk-Necm 53:1, Sâffât 37:6, Târiq 86:3 söz-merkezi yan-bağlamı, Najm al-Dīn — compound theofor; bk. Necmettin maddesi yan-form söz-örgüsü, Necmi — yan-form söz-yapısı; bk. Necmi maddesi yan-form söz-örgüsü Târık 86:3 yan-bağlamı, Necmiye — yan-form söz-yapısı, al-Najm al-Thāqib — Târık 86:3 söz-merkezi söz-yapısı, al-Munajjim — astronom, al-tanjīm — astroloji yan-örgüsü") kökünün söz-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Najm — yıldız, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Kur'ânî yan-bağlam Necm Sûresi 53:1'de söz-merkezindedir — Wa al-najmi idhā hawā ("Battığı zaman yıldıza andolsun!") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (Necm Sûresi 53. sûrenin söz-merkezi açılış-âyeti söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) al-najm — yıldız-genel-yan-yapı veya Süreyya-yıldızı (al-Thurayyā) yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; aynı sûrenin 14. âyetinde Sidrat al-Muntahā — Hz. Peygamber'in Mi'râc-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Münteha maddesi yan-form söz-örgüsü Necm 53:14 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada; klasik halk-İsrâ-Mi'râc 27 Recep söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır). Necm Sûresi 53:1-18 kıssa-i Mi'râc söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır ("Battığı zaman yıldıza andolsun ki... O, arkadaşınız (Muhammed) sapmamış, azmamıştır. Kendi hevesinden konuşmaz. O sadece kendisine vahyedilen bir vahiydir" söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Aynı kök-ailesinden Sâffât 37:6 Innā zayyannā al-samā'a al-dunyā bi-zīnatin al-kawākib ("Şüphesiz biz, en yakın göğü gezegenlerin süsüyle süsledik"), Târiq 86:3 al-najmu al-thāqib ("karanlığı delip geçen yıldız"; bk. Necmi maddesi yan-form söz-örgüsü Târık 86:3 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada), En'âm 6:97 Wa-Huwa lladhī ja'ala lakum al-nujūma li-tahtadū bihā ("O, sizin için yıldızları yarattı; onlarla yol bulursunuz"), Mülk 67:5 zayyannā al-samā'a al-dunyā bi-maṣābīḥ — "Aşağıki göğü kandillerle (yıldızlarla) süsledik" söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgeleri yan-bağlanır. Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde al-najm yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgeler — Hz. Peygamber'in Mi'râc-yan-bağlamı, hidâyet-rehberi yıldızlar, ilâhî-süs söz-yapısının söz-imgeleri yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde najm — sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır (Hâfız Şîrâzî, Sa'dī, Câmî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî najm-i sa'd — saadet-yıldızı, najm-i shāhī — şâh-yıldızı söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır; bk. Hafız, Gazel, Celaleddin, Necmi maddeleri yan-form söz-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Najm / Necm / Necîm / Necim yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.