Nida

Nida, Arapça Nidā' (نداء) — n-d-w / n-d-y (seslenmek; çağırmak; bağırmak) kökünden mastar-formu — sesleniş, çağrı, gizli-niyâz, manevî-yakarış anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bağırma, seslenme manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-munādī ("seslenen-yan-form söz-yapısı; klasik İslamî hac-jargonunda al-mu'adhdhin — ezan-okuyan yakın-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır"), nādā / yunādī ("seslendi / seslenir"; Kur'an'da pek çok yerde — Meryem 19:3 Idh nādā rabbahu nidā'an khafiyyā — "Hani Rabbine gizli-bir-niyâzla yalvarmıştı" — Hz. Zekeriya yan-bağlamlı söz-yapısı; bk. Zekeriya, Zekeriye, Ramiz maddeleri söz-örgüsü), al-Nadiyy (yan-form söz-yapısı), al-Nudā' (yan-form söz-yapısı), al-Munādāh (yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça) yan-örgüsü oluşur. Meryem Suresi 19:3'ün Idh nādā rabbahu nidā'an khafiyyā — "Hani Rabbine gizli-bir-niyâzla yalvarmıştı" — Hz. Zekeriya'nın yaşlı-yaşta Hz. Yahyâ'yı Allah'tan-isteme niyazı söz-yapısı klasik İslamî peygamber-onursal-grubun söz-merkezindeki söz-yapısı; Nida adının doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır. 81 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #309 sıradadır.

Arapça Nidā' (نداء), n-d-w / n-d-y ("seslenmek; çağırmak; bağırmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde sesleniş-çağrı kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden mastar-formu — sesleniş, çağrı, gizli-niyâz, manevî-yakarış. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bağırma, seslenme manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-munādī ("seslenen-yan-form söz-yapısı; klasik İslamî hac-jargonunda al-mu'adhdhin — ezan-okuyan yakın-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; klasik İslamî kıyâmet-jargonunda al-Munādī — kıyâmet-meleğinin söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır"; Kâf 50:41 Wa-stami' yawma yunādī al-munādī min makānin qarīb — "Sesleneni yakın-bir-yerden seslendiği gün dinle"), nādā / yunādī ("seslendi / seslenir"; Kur'an'da pek çok yerde — Meryem 19:3 Idh nādā rabbahu nidā'an khafiyyā — "Hani Rabbine gizli-bir-niyâzla yalvarmıştı" — Hz. Zekeriya yan-bağlamlı söz-yapısı; A'râf 7:22 Wa-nādāhumā rabbuhumā — Hz. Âdem-Hz. Havvâ yan-bağlamı; A'râf 7:46 Wa-nādū aṣḥāba al-jannah — cennet-ehline-sesleniş yan-bağlamı; Sâd 38:41 Wa-dhkur 'abdanā Ayyūba idh nādā rabbahu — Hz. Eyüp yan-bağlamı, bk. Eyyüp maddesi söz-örgüsü; Enbiyâ 21:87 Wa-Dhā al-Nūn idh dhahaba mughāḍiban fa-ẓanna an lan naqdira 'alayhi fa-nādā fī al-ẓulumāt — Hz. Yûnus yan-bağlamı; Enbiyâ 21:89 Wa-Zakariyyā idh nādā rabbahu — Hz. Zekeriya yan-bağlamı), al-Nadiyy ("yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça"), al-Nudā' ("yan-form söz-yapısı"), al-Munādāh ("yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça"), al-Munādil (yan-form söz-yapısı), al-Inādī (yan-form), al-Mutanādī (yan-form söz-yapısı; karşılıklı-sesleniş) yan-örgüsü oluşur. Meryem Suresi 19:3'ün Idh nādā rabbahu nidā'an khafiyyā qāla rabbi innī wahana al-'aẓmu minnī wa-shta'ala al-ra'su shayban wa-lam akun bi-du'ā'ika rabbi shaqiyyā — "Hani Rabbine gizli-bir-niyâzla yalvarmıştı: 'Rabbim! Şüphesiz benim kemiklerim zayıfladı, başım ihtiyarlık-ateşinden ağardı; ben sana duâda hiçbir-zaman bedbaht-olmadım'" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî peygamber-onursal-grubun söz-merkezindeki söz-yapısı; Hz. Zekeriya'nın yaşlı-yaşta Hz. Yahyâ'yı Allah'tan-isteme niyazı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi (bk. Zekeriya, Zekeriye maddeleri yan-form söz-örgüsü). Klasik İslamî kelâm-tasavvuf söz-örgüsünde al-nidā' al-rabbānī (Rabbânî-sesleniş), al-nidā' al-khafī (gizli-sesleniş), al-nidā' al-jalī (açık-sesleniş) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezi söz-yapılarıdır. Nida özellikle 1944'ten itibaren popülerleşen modern kız-adlarındandır; klasik halk-tasavvuf-zarafet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Nidâ / Nida / Nidā' yan-formlarında yerleşmiştir.