Ömür

UnisexArapçaAz Bilinen

Anlam ve Köken

Ömür, Arapça 'umr (عمر) — '-m-r (uzun yaşamak, mamur etmek) kökünden "yaşam süresi, hayat, var oluş zamanı" anlamına gelir. Müemmer (uzun ömürlü), imâr (mamur etme), umrân (yapı, medeniyet) aynı köktendir. Kur'an'da 'umr sözcüğü ve türevleri birden fazla yerde geçer; insanın yaşam süresinin Allah'ın takdirinde olduğunu vurgulayan ayetler vardır. Türkçede hem erkek hem kız adı olarak kullanılan unisex bir tercihtir; mkozturk verilerine göre kadın-erkek dengesi yakındır. 95 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #222 sıradadır.

Arapça 'umr (عمر), '-m-r ("uzun yaşamak, mamur etmek, bir yeri yapılı tutmak") kökünden gelir. Aynı kökten 'amara (yapı yaptı, mamur etti), 'umrān (yapılı düzen, medeniyet — İbn Haldun'un tarih felsefesinin temel terimi), imâr (yapım, inşa), al-mu'ammar (uzun ömür verilmiş kişi), al-'umrah (umre — küçük hac, ziyaret etmek anlamından) türetilmiştir. 'umr, hem zaman-süreklilik (yaşam süresi) hem mekan-süreklilik (yapılı düzen) anlamlarını birleştiren zengin bir Sami kökünün ürünüdür. Türkçeye Osmanlı dini-edebî yoluyla ömür olarak girmiş; aynı kökten imar (Cumhuriyet imar terminolojisi) ve umre (İslamî terim) Türkçede ayrı sözcükler olarak yerleşmiştir. Kişi adı olarak hem erkek hem kadın için kullanılan bir Türk-İslam tercihidir.

Popülerlik

Ömür, 1931'den itibaren TÜİK kayıtlarında görünür; 20. yüzyıl ortasında Türk-Müslüman ailelerinin orta-frekanslı bir unisex tercihi olarak yer aldı. mkozturk verileri 1888-1991 arası dengeli bir kadın-erkek dağılımını (8198 erkek, 6159 kadın) gösterir. 2010 sonrası kısa-yumuşak Türkçe-Arapça karma adlarının dalgasında istikrarlı bir konuma yerleşti; 2025'te #222 sıradadır.

Popülerlik Trendi

Düşüyor
37.327.616.1928194019601980200020202025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: 'umr (yaşam süresi), İslamî düşüncede Allah'ın insana bahşettiği en değerli emanet sayılır. Hz. Peygamber'in "İki nimet vardır ki, insanların çoğu onlar konusunda aldanır: sağlık ve boş zaman" (Buhari, Rikak 1) hadisi, ömrün hesap-verebilirlik içinde değerlendirilmesi vurgusunu taşır. Türkçede uzun ömürler, Allah uzun ömür versin, ömrünü bağışlasın gibi yaygın dua kalıpları, 'umr sözcüğünün İslamî-Türkçe gündelik dildeki kalıcı izini gösterir. Ömür adı koymak çocuğa "uzun ve bereketli yaşam" niyetini yakıştırma anlamını taşır.

Kur'an-ı Kerim'de: Yunus Suresi, 16. Ayet

Bana, ondan önce ömrümü aranızda geçirmiştim. Hâla aklınızı kullanmıyor musunuz?

Edebiyatta ve Folklorda

Kur'an-ı Kerim — Yunus 16, Şuara 18, Yasin 68, Fatır 11

'umr sözcüğü Kur'an'da yaşam süresi anlamında birden fazla yerde geçer. Yunus 10:16'da Hz. Peygamber müşriklere "Bana ondan önce ömrümü aranızda geçirdim" diyerek otobiyografik bir referans yapar. Yasin 36:68'de "Kime uzun ömür verirsek, yaratılışta onu tersine çeviririz" (yaşlanmanın tabiî sonuçları) ifadesiyle yaşam süresinin Allah'ın takdirinde olduğu vurgulanır.

Mukaddime

İbn Haldun · 1377

Arap-İslam tarih felsefesinin başyapıtı; 'umrān kavramı (medeniyet-yapılı düzen) bu eserin temel terimidir. Ömür sözcüğüyle aynı '-m-r kökünden gelen bu terim, Türk-Müslüman düşüncesinde insanın bireysel yaşam süresi (ömür) ile toplumsal-tarihsel mamuriyet (umrân) arasındaki sembolik ilişkiyi vurgular.

Uluslararası Karşılıkları

  • Arapça'Umr (عمر)
  • FarsçaOmr
  • AzericeÖmür
  • İngilizce (anlam karşılığı)Lifespan / Life

Ünlü İsimdaşlar

Ömür Gedik

Gazeteci

Türk gazeteci ve sunucu (1971-); Türkiye'nin tanınmış kadın televizyon yüzlerinden biridir.

Ömür Akkor

Şef

Türk gastronomi araştırmacısı, yemek tarihçisi (1973-); Anadolu mutfağı üzerine yayınlarıyla tanınır.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet