Rüzgâr

Rüzgâr, Farsça ruzgar sözcüğünden gelir — kökensel olarak ruz (gün) + gar (tutan, ait olan) birleşiminden zamanın akışı, zaman dilimi, dönem anlamına gelirken, Farsça ve Türkçede ikincil olarak yel, hava akımı anlamını da kazanmıştır. Modern Türkçe unisex adlandırmasında 2000'ler doğa isim dalgasının öne çıkan örneklerindendir. TÜİK kayıtlarında Rüzgâr ismine ilk olarak 1971 yılında rastlanmaktadır. İsim, 2013 yılında 27. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 56. sırayla listelenmektedir.

Farsça ruzgâr iki parçadan kurulur: "gün" anlamındaki ruz (Eski Farsça raucah) ve bir şeye sahip olma, onu taşıma anlamı katan -gâr eki. Bu yüzden sözcüğün asıl anlamı "zamanın akışı, çağ, dönem, an"dır. Klasik Fars şiirinde Hafız'da, Sadi'de ve Mevlana'da ruzgâr-ı vefa (vefa zamanı), ruzgâr-ı ömr (ömrün zamanı) gibi tamlamalarla hep bu anlamda geçer. İkinci anlamı olan "yel, hava akımı" ise günlük Farsçada ve özellikle Türkçede zamanla baskın hale gelmiştir. Osmanlı Türkçesi iki anlamı da korudu; rüzgâr-ı felek tamlaması hem zaman hem yazgı çağrışımı taşır. Türkçede sözcük bugün neredeyse yalnızca yel anlamıyla yaşar, zaman anlamı eski metinlerde kalmıştır. Adın güzelliği de bu ikili geçmişten gelir: hem esen yeli hem akıp giden zamanı aynı anda söyler. Kişi adı olarak kullanımı 1990'lardan sonra, doğadan gelen adlara duyulan ilgiyle yaygınlaşmıştır.