Rüzgâr

Rüzgâr, Farsça rūzgār (روزگار) sözcüğünden gelir — kökensel olarak rūz (gün) + gār (tutan, ait olan) birleşiminden zamanın akışı, zaman dilimi, dönem anlamını taşırken, Farsça ve Türkçede ikincil olarak yel, hava akımı anlamını da kazanmıştır. Modern Türkçe unisex adlandırmasında 2000'ler doğa-isim dalgasının öne çıkan örneklerindendir.

Farsça rūzgār (روزگار), iki kök sözcüğün birleşiminden oluşur: rūz (Eski Farsça raucah — gün, güneş ışığı; Avestaca raočah kökünden) ve -gār (tutan, ait olan, sahip anlamında fail eki). Asıl anlamı zamanın akışı, gün-çağ, dönem, an olup klasik Fars edebiyatında Hafız, Sadi, Mevlana'nın şiirlerinde rūzgār-ı vefā (vefa zamanı), rūzgār-ı ʿömr (ömrün zamanı) gibi tamlamalarda geçer. İkincil olarak yel, hava akımı, rüzgâr anlamı da kelimenin yaygın kullanımında yer alır — özellikle halk Farsçasında ve Türkçede bu ikinci anlam baskın hâle geldi. Osmanlı Türkçesi her iki anlamı da korudu: edebi metinlerde rûzgâr-ı felek (feleğin rüzgârı/zamanı) tamlaması hem zaman hem yazgı çağrışımı taşır. Özel ad olarak kullanımı 1990'lar sonrası, yel/hava akımı anlamına odaklanarak doğa-isim dalgasıyla başlamıştır.