Sacit

Sacit, Arapça Sājid (ساجد) — s-j-d (secde-etmek, alnını-yere-koymak, tevazu-göstermek) kökünün etken-sıfat-fiil formu — secde-eden mü'min, alnını-yere-koyan, tevazu-onursal-yan-yansıyan anlamlarına gelir; Sacide adının erkek yan-formudur (bk. Sacide maddesi yan-form söz-örgüsü). Aynı kök-ailesinden al-sajda (secde — Kur'an-ı Kerîm'de bir sûre-adı: Sûre 32; klasik İslamî namaz-söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi), al-masjid (mescid; secde-yeri), al-sujūd (secde-mertebesi), al-sājidūn (secde-edenler — çoğul), al-sājidīn (yan-form çoğul) yan-örgüsü yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de sājidūn / sājidīn / sujjadan söz-yapısı söz-merkezi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi olarak çok yerde geçer; söz-merkezi söz-yapıları: Hicr 15:98 Fa-sabbiḥ bi-ḥamdi rabbika wa-kun mina al-sājidīn — "Rabbinin hamdiyle tesbîh-et ve secde-edenlerden ol"; Furkân 25:64 Wa-lladhīna yabītūna li-rabbihim sujjadan wa-qiyāmā — "Geceleri Rablerine secde-eden ve kıyâmda-duranlardır" (bk. Sacide maddesi yan-form söz-örgüsü); Sajda 32:15 Innamā yu'minu bi-āyātinā lladhīna idhā dhukkirū bihā kharrū sujjadan — "Âyetlerimizle hatırlatıldıklarında secde-edenlerden olanlar [iman-ederler]". 105 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #449 sıradadır.

Arapça Sājid (ساجد), s-j-d ("secde-etmek, alnını-yere-koymak, tevazu-göstermek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde s-j-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-sajda — secde, al-masjid — mescid; secde-yeri, al-sujūd — secde-mertebesi, al-sājidūn — secde-edenler-çoğul, al-sājidīn — yan-form çoğul, al-sajjād — çok-secde-eden mübalağalı yan-form söz-yapısı, Sacide — dişil-yan-form; bk. Sacide maddesi yan-form söz-örgüsü, al-Sajdataini — iki-secde yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün etken-sıfat-fiil formu — secde-eden mü'min, alnını-yere-koyan, tevazu-onursal-yan-yansıyan. Sacide adının erkek yan-formudur (bk. Sacide maddesi yan-form söz-örgüsü); klasik halk-Anadolu söz-örgüsünde e/- yan-yumuşak-söyleyişin söz-yapısının yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de sājidūn / sājidīn / sujjadan söz-yapısı söz-merkezi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi olarak çok yerde geçer; söz-merkezi söz-yapıları: (1) Hicr 15:98 Fa-sabbiḥ bi-ḥamdi rabbika wa-kun mina al-sājidīn — "Rabbinin hamdiyle tesbîh-et ve secde-edenlerden ol" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî namaz-tesbih söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi; (2) Furkân 25:64 Wa-lladhīna yabītūna li-rabbihim sujjadan wa-qiyāmā — "Geceleri Rablerine secde-eden ve kıyâmda-duranlardır" yan-bağlamlı söz-yapısı (bk. Sacide maddesi yan-form söz-örgüsü); (3) Sajda 32:15 Innamā yu'minu bi-āyātinā lladhīna idhā dhukkirū bihā kharrū sujjadan wa-sabbaḥū bi-ḥamdi rabbihim wa-hum lā yastakbirūn — "Âyetlerimizle hatırlatıldıklarında secde-edenlerden olanlar [iman-ederler]; Rablerinin hamdiyle tesbîh-ederler ve büyüklenmezler" yan-bağlamlı söz-yapısı; (4) Bakara 2:34 Wa-idh qulnā li-l-malā'ikati-sjudū li-Ādama fa-sajadū illā Iblīsa abā wa-stakbara wa-kāna mina al-kāfirīn — "Meleklere 'Âdem'e secde edin' dediğimizde, İblîs hâriç hepsi secde etti; o ise yüz çevirdi, büyüklendi ve kâfirlerden oldu" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî kıssa-tarihinde Hz. Âdem'e meleklerin secdesi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi; (5) A'râf 7:206 Inna lladhīna 'inda rabbika lā yastakbirūna 'an 'ibādatihi wa-yusabbiḥūnahu wa-lahu yasjudūn — sajdah-yan-yapı son-âyetlerden-biri; klasik İslamî namaz-secde söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik İslamî tasavvuf-edebî söyleminde al-Sajdat al-Kubrā (Büyük-Secde — klasik halk-tasavvuf-jargonu) yan-form söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden al-Sajjād (çok-secde-eden mübalağalı yan-form söz-yapısı; Hz. 'Alī ibn al-Ḥusayn'ın — Imam Zayn al-'Ābidīn (658-713 — Kerbelâ-yan-yan-mirasının söz-merkezi figürü) onursal-yan-form lakabı al-Sajjād yan-bağlanır; klasik İslamî al-Ṣaḥīfa al-Sajjādiyya — Imam Sajjād'ın klasik dua-mecmuası yan-bağlanır), al-Sujūd (secde-mertebesi yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Sâcit / Sacit / Sâcid yan-formlarında yerleşmiştir.