Sıddık
Anlam ve Köken
Sıddık, Arapça ṣiddīq (صديق) — ṣ-d-q (doğru-olmak, gerçeği söylemek; sözünde durmak) kökünün fa''īl veznindeki mübalağa-sıfat formu — çok-doğru, hiç-yalan-söylemeyen, sözünde-duran anlamına gelir. al-Ṣiddīq Hz. Ebubekir'in (573-634, ilk halife) onursal-lakabı oldu — Mîrâç olayında Hz. Peygamber'in haberini şüphesiz tasdik ettiği için bu sıfatı aldı. Kur'an'da peygamberlere atfedilen sıfat olarak da geçer: Maryam 41 (Hz. İbrahim), Maryam 56 (Hz. İdris). Dişil karşılığı al-Ṣiddīqa Hz. Meryem'e atfedilir (Mâide 75); bk. Sıdıka maddesi. Sıddık eril klasik İslamî onursal-erkek adıdır; 165 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #435 sıradadır.
Arapça ṣiddīq (صديق), ṣ-d-q ("doğru-olmak, gerçeği söylemek; sözünde durmak") kökünün fa''īl veznindeki mübalağa-sıfat formudur — çok-doğru, hiç-yalan-söylemeyen, hep-tasdik-eden. Dişil karşılığı al-ṣiddīqa (bk. Sıdıka maddesi). Aynı kök-ailesinden al-ṣidq (sadâkat, doğruluk), al-ṣadāqa (sadaka — gerçek-mü'min işareti olarak verilen yardım), al-ṣadūq (her zaman doğru-söyleyen — Allah'ın sıfatı, Nisa 87), al-taṣdīq (tasdik, doğrulama; iman-doğrulama), al-aṣdaq (en-doğru) türetilmiştir. al-Ṣiddīq Hz. Ebubekir'in onursal-lakabı olarak İslamî tarih-yazımında kalıcı bir yer tuttu; al-ṣiddīqūn (sıddîklar) İslamî manevi-hiyerarşinin peygamberlerden hemen sonra gelen kategorisidir (Nisa 4:69). Kur'an'da peygamberlere atfedilen ṣiddīq sıfatı: Hz. İbrahim için Maryam 41 (innahu kāna ṣiddīqan nabiyyā), Hz. İdris için Maryam 56 (aynı terkip), Hz. Yusuf için Yûsuf 12:46 (Yūsufu ayyuhā al-ṣiddīq). Sıddık / Sıddıq Türkçeye Osmanlı dini-edebî yoluyla yerleşmiştir; Sıdık, Sadık gibi yakın-akraba isimlerle akrabadır.
Popülerlik
Sıddık, 1860'tan itibaren TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik erkek adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca dindar Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #435 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: al-ṣidq / al-ṣiddīq / al-ṣiddīqūn İslamî teoloji-ahlâk geleneğinin merkez kavramlarındandır. al-ṣiddīqūn (sıddîklar) Nisa 69'da İslamî manevi-hiyerarşinin peygamberler-sıddîklar-şehidler-sâlihler dörtlü-kategorisinin ikinci derecesidir. Hz. Ebubekir'in al-Ṣiddīq lakabı, Hz. Peygamber'in en yakın arkadaşının kayıtsız-iman-disiplini örneğini sembolize eder. Türk-İslam ailelerinde Sıddık adı koymak, çocuğa Hz. Ebubekir'in iman-asalet-sabır manevi mirasını yakıştırma niyetini taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Meryem Suresi, 41. Ayet
Kitap'ta İbrahim'i de an. Şüphesiz o, sıddık (çok-doğru) bir peygamberdi (innahu kāna ṣiddīqan nabiyyā).
Tarihi Figürler
Hz. Ebubekir es-Sıddîk (Abū Bakr al-Ṣiddīq)
573-634, Mekke / MedineHz. Peygamber'in en yakın sahâbîsi ve hayat-arkadaşı; Hz. Aişe'nin babası, Hz. Peygamber'in kayınbabası. al-'Atīq (Azat-Edilen, Yakışıklı) ve al-Ṣiddīq (Çok-Doğru) lakaplarıyla anılır. al-Ṣiddīq lakabı: Mi'raç gecesinin ertesi sabahı Mekkeli müşrikler Hz. Ebubekir'e "Senin arkadaşın bir gecede Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya gidip geldiğini iddia ediyor" dediklerinde, Hz. Ebubekir tereddütsüz "O söylediyse doğrudur" (in qāla fa-qad ṣadaq) cevabını verdi; bu kayıtsız-tasdik nedeniyle al-Ṣiddīq sıfatını aldı. Hz. Peygamber'in vefatı (632) üzerine ilk Râşidîn Halifesi seçildi; 2 yıllık halifelik döneminde Ridde-savaşları ve Kur'an-derlemesi gibi kurucu-eylemleri gerçekleştirdi. 634'te öldü; Hz. Peygamber'in yanına Mescid-i Nebevî'de defnedildi.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Meryem 41 (*ṣiddīqan nabiyyā*)
Wa'dhkur fī al-kitābi Ibrāhīma; innahu kāna ṣiddīqan nabiyyā — "Kitap'ta İbrahim'i de an. Şüphesiz o, sıddık (çok-doğru) bir peygamberdi." Meryem 41, ṣiddīq sıfatının Hz. İbrahim'e atfedildiği Kur'anî metindir; Sıddık adının doğrudan-Kur'anî dayanağı. Aynı sıfat Maryam 56'da Hz. İdris'e de atfedilir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaṢiddīq (صديق)
- FarsçaṢiddīq
- UrducaSiddiq / Siddique
- BoşnakçaSidik
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Ebubekir es-Sıddîk
Sahâbî / İlk HalifeHz. Peygamber'in en yakın sahâbîsi, ilk halife (573-634, 632-634 saltanat); Hz. Peygamber-İslam'a-davet-eden ilk yetişkin erkek-mü'min. *al-Ṣiddīq* (Çok-Doğru, Hep-Tasdik-Eden) lakabını Mîrâç olayında Hz. Peygamber'in haberini şüphesiz tasdik ettiği için aldı. Hz. Peygamber'in vefatı (632) üzerine ilk Râşidîn Halifesi seçildi; 2 yıllık halifelik döneminde irtidad-savaşları (Ridde) ve Kur'an-derlemesi gibi kurucu-eylemleri gerçekleştirdi.