Veysi

Veysi, Arapça Wāysī / Üveysī (أويسي) — Veys / Üveys özel-adının nisbet ekiyle türetilmiş — Veys-soyundan, Hz. Üveys el-Karânî manevî-mirasının izinden gelen anlamına gelir. Hz. Üveys el-Karânî (yaklaşık 600-657) Yemen'in Karen kabilesinden büyük bir Tâbiî-velîdir; Hz. Peygamber'i hiç görmediği halde onu kalbinde taşıyan ve Hz. Peygamber tarafından "Yemen tarafından bir koku gelir" (Müslim, Fadâil al-Sahaba) hadisinde anılan figürdür. Klasik İslamî tasavvuf-tarihinde manevî-yoksulluk (al-faqr ilā Allāh) makamının sembolü oldu. Veysi / Üveys / Veysel adlarının ortak manevî mirası bu figüre bağlıdır. 165 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #422 sıradadır.

Arapça Veysi / Üveysī (أويسي), Üveys (أويس) özel-adının -ī nisbet ekiyle türetilmiş aidiyet-formudur — Üveys-soylu, Üveys'e bağlı, Üveys-manevî-mirasının izinden gelen. Üveys özel-adı ise aws / wās (eski Arapça "kurt-yavrusu" anlamına gelen tabiat-isim) küçültmesi olarak yorumlanır. Hz. Üveys el-Karânî (Üveys ibn Ämir el-Murâdî el-Karânî, yaklaşık 600-657) Yemen'in Karen kabilesinden büyük bir Tâbiîdir; Hz. Peygamber'i hiç görmediği halde onu kalbinde taşıyan ve onun yolunu izleyen büyük velîdir. Hz. Peygamber, vefatından önce ashabına "Eğer Üveys'e ulaşırsanız, ondan sizin için dua etmesini isteyin" (Müslim, Fadâil al-Sahaba 22) tavsiyesini etti. Sonradan Hz. Ömer ve Hz. Ali'nin Hz. Üveys'i Yemen'den ararken bulup ondan dua aldıkları rivayet edilir. Hz. Üveys 657'de Sıffin Savaşı'nda Hz. Ali'nin yanında savaşırken şehit oldu. Üveysīlik (Üveysîlik) klasik İslamî tasavvuf geleneğinde uzaktan-velî-bağı, görünmeyen-mürşid makamının kavramı oldu — bir Sufi'nin hayattaki bir mürşide bağlanmadan, doğrudan Hz. Peygamber'in veya geçmiş bir velînin manevî-rûhuna bağlanması anlamında.