Yıldıray, Atatürk'ün 1938'de bir denizaltıya verdiği ve 'yıldıran' diye açıkladığı addır; TDK ise adı 'parlak, ışık saçan ay' diye açıklar. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #425).
Deneyin
Yıldıray İsminin Anlamı ve Kökeni
Yıldıray, iki okumayla anlatılan Türkçe bir erkek adıdır. Adın hikâyesi 1938'e uzanır: Atatürk, Almanya'dan alınan dört denizaltıya Yıldıray, Atılay, Saldıray ve Batıray adlarını verdi ve bunların 'yıldıran, atılan, saldıran, batıran' demek olduğunu kendisi açıkladı. Bu okumada Yıldıray, düşmanın gözünü yıldıran kişidir. Türk Dil Kurumu ise adı 'parlak, ışık saçan ay' diye açıklar. Adın bugün en tanınan taşıyıcısı futbolcu Yıldıray Baştürk'tür. TÜİK kayıtlarında Yıldıray ismine ilk olarak 1938 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1972 yılında 203. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 425. sırayla listelenmektedir.
Yıldıray'ın hikâyesi 1938'e uzanır: o yıl Almanya'dan satın alınan dört denizaltıya Atatürk Yıldıray, Atılay, Saldıray ve Batıray adlarını verdi. Türkçe anlamları ilk bakışta açık olmayan bu adları Atatürk bizzat 'yıldıran, atılan, saldıran, batıran' diye açıklamıştır; Yıldıray bu okumada Türkçe yıldırmak (korkutmak, gözünü korkutmak) fiiline bağlanır. Dört adın da -ay ile bitmesi onları bir aile gibi duyurur. Türk Dil Kurumu ise yalnızca anlamı verir ve adı 'parlak, ışık saçan ay' diye açıklar, adın hangi sözcüklerden kurulduğunu söylemez; ad halk arasında da en çok bu anlamla bilinir ve yıldız, yıldırım gibi parıltı anlatan sözcüklerle birlikte duyulur. Ad TÜİK kayıtlarına da tam 1938'de girmiştir.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Yıldıray İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Türkçe kökenli Yıldıray isminde öne çıkan iki özellik:
Aydınlık
Aydınlık, bu ismin taşıdığı nitelik — neşeden çok berraklık anlamında. Niyeti açık, sözü dolambaçsız, arkasında gölge bırakmayan bir karakter. Türkçede ışık aynı zamanda doğruluğun karşılığıdır.
Kararlılık
Verdiği sözü unutmayan, başladığı işi yarım bırakmayan, zorlukta sesini yükseltmeden direnen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik kararlılık. Türkçede bu, gösterişten çok sebatla anlatılır.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Yıldıray, Atatürk'ün denizaltılara bu adı verdiği 1938'de 334. sırayla kayıtlara girdi. 1960'ların başına dek 315 ile 470. sıralar arasında, seyrek verilen bir addı. 1960'ların ortasında hızla yükseldi: 1965'te 330., 1967'de 230. sıradaydı ve 1972'de 203. sırayla zirvesine ulaştı. Sonraki çeyrek yüzyılda yavaşça geriledi; 1990'da 360., 2000'de 400. sıradaydı. 2002'de, Yıldıray Baştürk'ün oynadığı millî takımın Dünya Kupası'nda üçüncü olduğu yıl, 377.'den 237. sıraya sıçradı; bu çıkış birkaç yıl içinde söndü. 2014-2017 arasında 487. sırayla en alt noktasını gördükten sonra yeniden toparlanıyor ve 2025'te 425. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 7.100 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Yıldıray adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Yıldıray adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Modern Kültürde
Yıldıray Baştürk
Spor · 1978Türk futbolcu. 2002 Dünya Kupası'nda Şenol Güneş yönetimindeki milli takımın on numarasıydı; Brezilya maçında Hasan Şaş'ın golünün asistini yaptı. Türkiye 29 Haziran 2002'de Güney Kore'yi 3-2 yenerek dünya üçüncüsü oldu. Ad o yıl kayıtlarda belirgin bir sıçrama yaptı: 2001'de 377. sıradayken 2002'de 237. sıraya çıktı.
Ünlü İsimdaşlar
Yıldıray Baştürk
Türk eski futbolcu (1978-); Almanya-Herne doğumlu. VfL Bochum, Bayer Leverkusen, Hertha BSC ve VfB Stuttgart formaları giydi, Leverkusen'le 2002 Şampiyonlar Ligi finaline çıktı. 2002 Dünya Kupası'nda üçüncü olan Türkiye Millî Takımı'nın orta saha kilit oyuncusuydu; 49 millî maçta 2 gol attı.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (aynı aileden adlar)Atılay, Saldıray, Batıray
- AzericeYıldıray