Ünlü kediler ve köpekler

Ziverbey'de, Güleç Çıkmazı'nda yaşayan bir sokak kedisi. Kaldırım taşına dirseğini dayamış hâlde çekilen fotoğrafı önce Türkiye'de, sonra dünyada dolaştı. 1 Ağustos 2016'da böbrek yetmezliğinden öldü. Mahalleli heykelini istedi, Kadıköy Belediyesi kabul etti ve heykeltıraş Seval Şahin'in gönüllü yaptığı heykel 4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü'nde tam o pozu verdiği kaldırıma dikildi.

Kangal karışımı bir sokak köpeği. 2021'de İstanbul'u metroyla, tramvayla ve vapurla gezerek tanındı; adı da metroda uyuduğu yerden, vagonun boji bölümünden geliyor. 18 Ağustos 2021'de İBB'nin taktığı çipten bir günde 29 durağa uğradığı anlaşıldı. Ekim 2021'den itibaren beslenmesini Metro İstanbul üstlendi ve Kadıköy-Moda hattına ona bir kulübe yapıldı.

Ayasofya'nın simgesi hâline gelen yeşil gözlü kedi. Yıllarca yapının içinde yaşadı, turistler onu görmek için uğradı. 2020'de, on altı yaşındayken yaşlılığa bağlı olarak öldü.

Şero diye bilinirdi. Yıllarca Cumhuriyet Halk Partisi genel merkezinde yaşadı, kurultaylarda ve basın toplantılarında görüldü. Eylül 2024'te, yirmi yaşında öldü.

Piyanist Fazıl Say'ın iki kedisinden biri; diğerinin adı Küt.

Macar arama kurtarma köpeği. 1999 İzmit depreminde enkaz altında kalanları aramak üzere Türkiye'ye geldi ve burada yaptığı işle tanındı; Macaristan'da adına heykel dikildi.

Akita cinsi bir köpek. Sahibi profesör Hidesaburō Ueno'yu her akşam Shibuya istasyonunda karşılardı. Ueno 1925'te işteyken öldü; Hachikō ertesi akşam yine istasyona gitti ve dokuz yıl boyunca gitmeye devam etti. Shibuya'daki heykeli bugün randevu verilen bir yer.

Skye terrier. Sahibi John Gray 1858'de veremden ölüp Greyfriars mezarlığına gömüldükten sonra, anlatılana göre on dört yıl mezarın başından ayrılmadı. 1872'de öldüğünde mezarlığın hemen dışına gömüldü; bronz heykeli 1873'te dikildi.

Carlo Soriani 1941'de yol kenarındaki hendekte yaralı bir yavru buldu ve adını Fido koydu — Latince "sadık" demek. Soriani 1943'te bir hava saldırısında öldü; Fido on dört yıl boyunca her akşam sahibini beklediği otobüs durağına gitmeye devam etti.

Sahibi diyaliz için girdiği hastaneden çıkamayınca, Canelo hastane kapısında beklemeye başladı ve on iki yıl oradan ayrılmadı. Kasaba onu besledi; öldüğünde bulunduğu sokağa adı verildi.

Sahibi 2006'da ölünce kayboldu; bir süre sonra mezarlıkta, daha önce hiç görmediği mezarın başında bulundu. Ölene kadar geceleri orada uyudu.

Sahibinin tabutunun trene yüklenişini izledi ve beş buçuk yıl boyunca gelen her treni karşıladı. İstasyon görevlileri onu besledi; hikâyesi ülke çapında duyuldu.

Sahibi dağda yürüyüş sırasında öldüğünde on dört yaşındaydı. Cesedin başında on bir hafta bekledi ve bulunduğunda hâlâ hayattaydı.

Sahibi bir kavşakta kalp krizinden ölünce, Dżok bir yıl boyunca aynı kavşakta bekledi. Krakov'da anısına heykel dikildi.

1925 kışında Alaska'nın Nome kasabasında difteri salgını çıktı ve serum ancak kızak köpekleriyle taşınabildi. Balto son etabı çeken ekibin önündeki köpekti; şöhret ona kaldı ve Central Park'a heykeli dikildi.

Aynı yolculuğun asıl yükünü taşıyan köpek. Leonhard Seppala'nın önder köpeği olarak üç günde 264 mil süren en uzun ve en tehlikeli etabı çekti — üstelik on iki yaşındaydı. Şöhret son 53 mili çeken Balto'ya gitti; ikisinin de sahibi Seppala'ydı.

İsviçre Alpleri'ndeki manastırda yaşayan Saint Bernard. Karda kaybolan yolcuları bulmakla görevliydi ve kırka yakın kişiyi kurtardığı anlatılır. Bern'deki doğa tarihi müzesinde sergileniyor.

Ailesiyle çıktığı yolculukta Indiana'da kayboldu. Altı ay sonra Oregon'daki evine döndü; aradaki mesafe dört bin kilometreden fazlaydı.

Labrador arama kurtarma köpeği. 2017 Puebla depreminde ve başka afetlerde enkaz altından on iki kişiyi canlı çıkardı. Gözlüğü ve çizmeleriyle Meksika'nın simgesi hâline geldi.

Golden retriever. 11 Eylül sonrası enkazda arama yapan köpeklerden biriydi ve o ekibin en son hayatta kalanı oldu. 2016'da, on altı yaşında uyutuldu.

Rehber köpek. 11 Eylül'de görme engelli sahibini Kuzey Kule'nin 78. katından merdivenlerle indirerek dışarı çıkardı.

1958'de Japon Antarktika ekibi tahliye edilirken kızak köpeklerini istasyonda bırakmak zorunda kaldı. Bir yıl sonra dönüldüğünde Taro ile Jiro hayattaydı.

Swansea limanında ve Tawe nehrinde boğulmak üzere olan onlarca kişiyi sudan çıkardı. Bugün Galler'de "Swansea Jack" hâlâ kasaba halkına verilen bir lakap.

Alman kurdu. 1928'de Morris Frank'e verilerek Amerika'da eğitilmiş ilk resmî rehber köpek oldu; ikisinin gösterileri rehber köpek kullanımının ülke çapında yayılmasını sağladı.

Labrador. Tekerlekli sandalyedeki sahibi için bankamatik kullanmayı, alışveriş yapmayı ve düşen sahibini yan yatırıp battaniye getirmeyi öğrendi.

1917'de Yale'deki talim alanına dalan sokak köpeği. Er J. Robert Conroy sahiplendi ve on sekiz ay boyunca Fransa'da 26. Tümen'le on yedi muharebeye girdi. Gaz saldırılarını burnuyla önceden haber verdi, siperler arasında yaralı aradı. ABD ordusunda çavuşluğa yükseltilen ilk köpek oldu.

Bir savaş gemisinin köpeğiydi; gemi batınca esir kampına düştü ve savaşın kalanını orada geçirdi. Esirleri gardiyanlara karşı korudu ve hayvanlara verilen Dickin madalyasını aldı.

Denizcilerin peşinden trene binmeyi âdet edinen Danua. Bilet sorunu çözülsün diye Kraliyet Donanması'na resmen kaydedildi — orduya yazılan tek köpek olarak bilinir.

Yeni Gine'de bir tilki çukurunda bulunan minik Yorkshire terrier. Savaş boyunca askerlerle kaldı, sonra hastanelerde yaralıları dolaşan ilk terapi köpeklerinden biri oldu.

Bir Norveç gemisinin Saint Bernard'ıydı ve savaş sırasında Norveç direnişinin simgesi hâline geldi. İskoçya'da anısına heykel dikildi.

Jack Russell terrier. Rusya'nın işgalinden sonra mayın arama ekiplerinde çalıştı ve yüzlerce patlayıcı buldu; Ukrayna'da devlet nişanı aldı.

Kanadalı askerlerin Newfoundland cinsi maskotu. Hong Kong savunmasında birliğine atılan el bombasını ağzına alıp uzaklaştırdı ve öldü.

Sicilya çıkarmasında bir makineli tüfek yuvasına tek başına saldırdı ve mürettebatın teslim olmasını sağladı. Savaşın en çok madalya alan Amerikan köpeği sayılır.

Moskova sokaklarından alınan bir köpekti. 3 Kasım 1957'de Sputnik 2 ile fırlatıldı ve Dünya yörüngesine giren ilk canlı oldu. Geri dönüşü planlanmamıştı; uçuşun ilk saatlerinde aşırı ısınmadan öldü.

Paris sokaklarından alınan bir kedi. 18 Ekim 1963'te Fransız roketiyle 154 kilometre yükseğe çıktı ve sağ salim döndü. Uzaya giden ilk ve tek kedi olarak kaldı.

Birinci Dünya Savaşı'nda Fransa'da, yıkılmış bir kulübede bulunan Alman kurdu yavrusu. Onu bulan asker Lee Duncan ülkesine götürdü ve köpek sessiz sinemanın yıldızlarından biri oldu.

Lassie'yi ilk canlandıran collie. Rol için başka bir köpek seçilmişti; Pal yedek olarak alınmıştı ve sonunda seriyi o taşıdı, rolü kendi soyuna bıraktı.

Cairn terrier. Oz Büyücüsü'nde Toto'yu oynadı; çekimlerde ayağına basıldığı için bir süre ara vermek zorunda kaldı. Filmden sonra adı resmen Toto olarak değiştirildi.

Jack Russell terrier. Sessiz filmlere öykünen The Artist'te oynadı ve ödül sezonunda kendisi de kırmızı halıda yürüdü.

Border collie. Filmde görme engelli bir çocuğun rehber köpeğini oynadı ve Cannes'da köpek oyunculara verilen Palm Dog ödülünü kazandı.

Gramofonun borusuna kafasını uzatmış hâlde resmedilen köpek. Tablo plak şirketinin amblemi oldu ve yüz yılı aşkın süredir kullanılıyor.

Jack Russell terrier. Frasier dizisinde Eddie'yi oynadı; on bir sezon kamera karşısında kaldı ve rolü daha sonra oğlu Enzo'ya devretti.

Avusturya yapımı polisiye dizinin Alman kurdu. Türkiye'de uzun yıllar yayımlandı ve Rex adını köpeklerde iyice yerleştirdi. Dizide rolü birden fazla köpek paylaştı.

Posta çuvallarının üstünde uyumayı seven sokak köpeği. Posta trenleriyle ülkeyi dolaştı, uğradığı her yerde tasmasına künye takıldı ve teşkilatın gayriresmî maskotu oldu.

Sağır doğmuş bull terrier. Buna rağmen limana yaklaşan gemileri herkesten önce fark eder, rıhtıma iner ve karşılardı. Kasaba onu resmen "Juneau'nun karşılayıcısı" ilan etti.

Galler corgi'si. Kraliçe II. Elizabeth'e on sekizinci yaş gününde verildi ve kraliyet ailesinin corgi geleneği bu köpekle başladı; sonraki corgi'lerin çoğu onun soyundan geldi.

Birmanya kedisi. Moda tasarımcısı Karl Lagerfeld'in kedisi olarak dünyanın en çok tanınan kedilerinden biri hâline geldi.

Şarkıcının üç kedisinden biri; üçünün de adı dizi karakterlerinden geliyor.

Freddie Mercury kedilerine düşkünlüğüyle bilinirdi; Delilah'ya Queen'in Innuendo albümünde adını taşıyan bir şarkı yazdı.

Poe'nun evinde yaşayan tekir. Yazarın hasta karısını ısıtmak için göğsüne uzandığı anlatılır; "Kara Kedi" öyküsünün de esin kaynağı sayılır.

Sözlükçü Samuel Johnson'ın "çok iyi bir kedi" diye andığı hayvan. Johnson istiridyeyi kendi gidip alırdı ki hizmetkârlar kediden rahatsız olmasın. Londra'da evinin önünde heykeli var.

Churchill'in son yıllarındaki turuncu kedisi. Chartwell'deki evinde her zaman aynı adı taşıyan bir kedi bulunması istendi; bugün hâlâ orada bir Jock yaşıyor.

Şair ve ressam Edward Lear'ın uzun yıllar birlikte yaşadığı kedisi. Lear onu defalarca çizdi; "Baykuş ile Kedicik" şiirinin arkasında da o var.

Calvin ve Hobbes'un çizeri Bill Watterson'ın kedisi. Hobbes'un hareketleri ve ifadeleri büyük ölçüde ondan alındı.

İslam anlatılarında geçen kedi. Uyuduğu için cübbesinin eteğinin kesildiği rivayet edilir. Hadis kaynaklarında adı geçmez; anlatı sonraki dönemlere ait.

Dokuzuncu yüzyılda bir keşiş, elyazmasının kenarına kedisi hakkında bir şiir yazdı: kedi fare avlarken kendisi sözcük avlıyordu. Adı bilinen en eski ev kedilerinden.

Adı bilinen en eski kedi. MÖ 15. yüzyılda, Amun rahibi Puimre'nin mezar yazıtlarında geçiyor. Adı "tatlı" anlamına geliyor.

Battersea barınağından alınıp 2011'de İngiltere başbakanlık konutuna yerleştirilen tekir. Resmî unvanı "Chief Mouser", yani başfare avcısı. Görevi boyunca birbiri ardına gelen altı başbakanı uğurladı.

1989'dan 1997'ye Downing Street'in başfare avcısıydı. Emekliye ayrılışı basında haftalarca tartışıldı; hükümet öldüğü söylentilerini yalanlamak için fotoğraf yayımladı.

İngiltere Dışişleri Bakanlığı'nın başfare avcısı. Downing Street'in kedisi Larry ile kapı önünde yaşadığı kavgalar basına yansıdı; 2020'de emekli oldu.

Kapanmak üzere olan bir tren istasyonuna "istasyon şefi" olarak atandı; kasketiyle görev başındaydı. Getirdiği ziyaretçiler hattı kurtardı. 2015'te öldüğünde binlerce kişinin katıldığı bir tören yapıldı.

Her sabah aynı saatte durağa gider, aynı otobüse biner, güzergâhı tamamlar ve eve dönerdi. Şoförler onu tanır, inmesi gereken durakta uyarırdı.

Alaska'nın küçük bir kasabasında yirmi yıl fahri belediye başkanlığı yaptı. Resmî bir yetkisi yoktu ama turistler onun için geliyordu.

Dondurucu bir gecede kütüphanenin kitap kutusuna bırakılmış yavru kedi. On dokuz yıl orada yaşadı; hikâyesi çok satan bir kitaba dönüştü.

Bir bakımevinde yaşadı ve ölmek üzere olan hastaların odasına gidip yanlarına kıvrılma alışkanlığıyla tanındı. Hekimlerden biri gözlemlerini New England Journal of Medicine'da yazdı.

Kasabanın ortak kedisiydi: kimsenin evinde yaşamaz, herkesin evine uğrardı. Öldüğünde kasaba ona bronz heykel dikti.

Bir bardağın önünde otururken çekilen fotoğraflarıyla tanındı. 2022'de sahibiyle birlikte Harkiv'den tahliye edildi ve hesabı üzerinden hayvanlar için bağış toplandı.

Sokakta yaşayan bir müzisyenin merdiven boşluğunda bulduğu turuncu kedi. Birlikte geçen yılları anlatan kitap dünya çapında satıldı ve filme çekildi.

Katedralin pazar yerinden içeri girip bir daha çıkmayan tekir. Yıllarca orada yaşadı, ayinlerde uyudu; öldüğünde katedralde anma töreni yapıldı.

Clinton ailesinin kedisi; sokakta bulunmuştu. Başkanlık yıllarında Beyaz Saray'ın en çok fotoğraflanan sakinlerindendi.

Bir çiftlikte, seçim konuşması sırasında sahneye çıkıp Jill Biden'ın dikkatini çekti; sonra Beyaz Saray'a taşındı.

Bir savaş gemisinin kedisiydi. Gemi Yangtze nehrinde top ateşine tutulduğunda yaralandı ama fare avlamayı sürdürüp erzağı korudu. Dickin madalyası alan tek kedi.

Shackleton'ın Antarktika seferindeki geminin kedisi. Marangozun kedisiydi ve aslında erkekti — adı yanlış anlaşılmadan kalmıştı.

Kâşif Matthew Flinders'la birlikte Avustralya'nın çevresini dolaştı; kıtayı dolaşan ilk kedi sayılır. Flinders onun için bir anma metni yazdı; Sidney'de heykeli var.

Teksas'ta otuz sekiz yıl üç gün yaşadı ve Guinness kayıtlarına en uzun ömürlü kedi olarak geçti.

Bir İskoç viski damıtımevinde yirmi dört yıl fare avladı. Kayıtlara göre yakaladığı fare sayısı 28.899; damıtımevinde bronz heykeli duruyor.

Gerçek adı Tardar Sauce'du. Doğuştan gelen bir yüz yapısı yüzünden sürekli somurtuyormuş gibi görünüyordu ve 2012'den sonra internetin en tanınan kedisi oldu.

Kutulara girme takıntısıyla tanınan İskoç kıvrık kulaklı kedi. Videoları yüz milyonlarca kez izlendi; kutu küçüldükçe daha çok denemesiyle ünlendi.

Doğuştan gelen bir kemik rahatsızlığı ve dişsizliği yüzünden dili hep dışarıda kalan kedi. Sahibi onun adına hayvan barınaklarına bağış topladı.

1984'te çekilen bir videoda sahibi onun patilerini tutarak klavye çaldırıyordu. Video yıllar sonra internete düşünce ilk viral kedi videolarından biri oldu.

Sessiz sinema döneminde yaratılan, animasyonun ilk yıldızlarından biri. Felix adının kedilerle özdeşleşmesi büyük ölçüde bu karakterle başladı; aynı adı taşıyan kedi maması Türkiye'de bağı daha da pekiştirdi.

Jim Davis'in 1978'de yarattığı turuncu tekir. Lazanya sevgisi, pazartesi nefreti ve tembelliğiyle dünyanın en tanınan çizgi kedisi oldu.

Disney'in 1994 yapımı Aslan Kral filminin kahramanı. Adı Svahili dilinde zaten aslan demek. Film, sarı-kızıl tüylü kedilere Simba adının verilmesini dünya çapında yaygınlaştırdı.

Bir barınaktan alınıp mama reklamlarının yüzü yapılan turuncu tekir. Yemek konusunda seçici karakteri markanın kimliği hâline geldi.

Breakfast at Tiffany's dahil birçok filmde oynadı. Set dışına kaçma huyuyla bilinirdi; yine de kedi oyunculara verilen ödülü iki kez kazandı.