Kerem Aslı
Neden Birlikte Güzel?
“Türk halk-aşk-destanlarının baş-figürleri Kerem ile Aslı'nın trajik-aşk anısını birleştiren bileşim.”
Kerem Aslı, Türk halk-aşk-destanlarının en-yaygın-anlatılarından Kerem ile Aslı hikâyesinin baş-figürlerini bir-araya-getiren destansı-bileşim-isimdir. Müslüman-Türk Kerem ile Hristiyan-Ermeni Aslı'nın (Şah-İsfendiyâr-kızı) trajik-aşk anlatısı 17.-yüzyıl-Anadolu halk-edebiyatı geleneğinde olgunlaşmış, dervişin-âşığa-saz-çalmayı-öğretmesi, Aslı'nın-büyülü-cübbesinin-Kerem'i-yakması motifleriyle Türk-Sünnî-Alevî halk-belleğinde mecâzî-aşk anlatısının zirve-örneklerinden biri olarak yer-eder.
Kerem: cömertlik, kerâmet · Aslı: gerçek, asli, soylu — birlikte 'cömert-aşk asıllılığı'.
İsimleri Ayrı Ayrı
Ortak Köken
İkilinin iki yarısı, Arapça-Türkçe köklerden gelen iki ayrı kelimedir. Kerem, Arapça Karam (كرم) — k-r-m (cömertlik, ikram-etmek) kökünden — "cömertlik, lütuf, kerâmet" anlamı; aynı kökten al-Karīm (Allah'ın-99-isminden biri = Cömert), karāmet (kerâmet, mucize) gelir. Aslı ise Türkçe-Arapça-bileşik bir kelime — Arapça aṣlī (gerçek, soylu, asıllı) kökünden — "asıl, gerçek, soylu, esas" anlamı taşır. İkili bir-araya-geldiğinde cömert-bir-asıllılık anlam-bütünlüğünü kurar; klasik-halk-aşk-destanının trajik-âşıklarının ad-bileşim-form'unda yan-yana-anılmasıdır.
Karakter
Efsane ve Destan
Kerem ile Aslı destanı, 17.-yüzyıl Anadolu halk-edebiyatı geleneğinde olgunlaşan ve Karacaoğlan-Dadaloğlu sonrası Anadolu-âşıklık-geleneğinin temel-aşk-anlatısı sayılır. Klasik-form'da: Müslüman-Türk Kerem ile Hristiyan-Ermeni Aslı (Şah-İsfendiyâr-kızı) çocuk-yaşta-birbirlerini-severler; Aslı'nın ailesi onu Halep'e-götürür, Kerem dervişe-saz-çalmayı-öğrenip âşıklık makamıyla onu-aramaya-çıkar. Anadolu-coğrafyasını dolaşırken-söylediği Kerem-havaları türküleri Türk-âşık-saz-geleneğinin temel-formlarından biri olur. Sonunda Halep'te Aslı'yla buluşur; ancak büyülü-cübbenin-düğmeleri-açılmadığında Aslı'yı-yakamaması ve sonunda yanarak-ölmeleri trajik-finalini oluşturur. Anlatı, mecâzî-aşk-tasavvufî yorumunda sâlikin Allah-aşkıyla yanarak-fenâ-fillah'a-ulaşmasının metaforu olarak okunur. Yüzyıllar-boyu Anadolu-âşıkları, halk-tiyatrosu, modern-Türk-edebiyatı (Sait Faik Yalova-Kaymakamı) yeniden-yazımlarına konu-olmuştur.
Yazım Varyantları
Aynı ikili, farklı dönem ve metinlerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Kerem Aslı
- Kerem ile Aslı
- Kerem Asli
- Karam Aṣlī
- Kerem-Aslı
Popülerlik Hikayesi
Kerem tek-isim olarak Türkiye'de top-15-30 bandında populer-rozetli yaygın-Türkçe-Arapça erkek-isim. Aslı tek-isim olarak top-50-100 bandında, Türk-modern-aile geleneğinin yaygın-kız-isimlerinden. Bileşik Kerem Aslı form'u tek-bir-çocuğa-bileşik-isim olarak nadir kullanılır — daha-çok ikiz-bebekler için destansı-aşk-anlatısı niyetiyle sembolik-tercih-edilir; özellikle Türk-folklorik-müzik ve âşıklık-geleneğine bağlı ailelerde anılır.