Yaşar Kemal

Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli olan Türk-Kürt asıllı, dünyaca tanınan romancı; Yaşar Kemal edebi imzasını 1950'lerin başında Cumhuriyet gazetesinde röportaj muhabirliği yaparken benimsedi. Bu seçim, ailesinin Türkçe dilek ad geleneğinden gelen Yaşar öneki ile asıl adı Kemal'i bir araya getirerek hem Anadolu köy belleğine hem de İslami olgunluk klasizmine bağlanan bir edebi kimlik kurdu. Çukurova Toros destanını işleyen İnce Memed dörtlüğü (1955-1987) 40'tan fazla dile çevrildi ve onu Nobel Edebiyat Ödülü'ne defalarca aday gösterilen, dünya edebiyatında Türkiye'yi temsil eden iki üç isimden biri haline getirdi. Yer Demir Gök Bakır (1963), Ölmez Otu (1969), Bin Boğalar Efsanesi (1971), Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (1997) diğer başyapıtları arasındadır; 1997'de Norveç'in Björnson Ödülü'nü, 2008'de Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı. Yaşar Kemal bileşik imzası, Türk modern roman geleneğinin uluslararası kanona girmesinde tek başına en belirleyici ad olmuştur.

Çukurova'nın feodal ağa düzenine isyan eden eşkıya köylü Memed'in destansı serüvenini anlatan dört ciltlik roman serisi (1955, 1969, 1984, 1987). Türk romancılığında destansı toplumsal gerçekçi anlatımın doruk örneklerinden biri; İngilizce çevirisiyle Memed, My Hawk (1961) yazarı dünya edebiyat dünyasına tanıttı. Eser, 40'tan fazla dile çevrilerek Türk edebiyatının uluslararası arenadaki en bilinen romanı oldu. Yaşar Kemal edebi imzası bu eserle özdeşleşti — ad ikilisinin modern Türk kültürel belleğindeki yerini büyük ölçüde İnce Memed'in çevre dünyasına borçludur.

Ortadirek üçlemesinin ikinci kitabı; Toros köylülerinin kıtlık açlık göç döngüsü içindeki destansı trajik mücadelesini işler. Dağ köyü topluluğunun toprak ve gök tanrı arasında sıkışan kolektif kaderini, halk edebiyatı söylem kalıplarını modern roman çerçevesinde yeniden kuran üslubuyla anlatır. Yaşar Kemal imzasının halk anlatı roman dengesini en saf haliyle ortaya koyduğu eserlerinden biri sayılır; 1971'de Fransızca çevirisiyle Le Pilier başlığıyla yayımlandı.