Altuğ

Altuğ, Türkçe compound: al ("kırmızı, kızıl, klasik Türk halk-renk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; bk. Alkan, Albayrak maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve tuğ ("tuğ, at-kuyruğundan-yan-yapı, klasik Türk-Moğol halk-soyluluk söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Osmanlı saray-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi: pâdişâh-vezîr-pâşâ-onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır") söz-unsurlarının terkibinden kırmızı-tuğ, klasik Türk-soyluluk yan-yapısı, sancak-yan-yansıyan, klasik halk-Türkçü söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kırmızı tuğ manasında nitelendirir. Tuğ, klasik Türk-Moğol halk-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi: pâdişâh için 9-tuğ, sadrâzam için 5-tuğ, vezîr için 3-tuğ söz-yapısı; klasik Osmanlı saray-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-Cumhuriyet söz-örgüsünde Altuğ, Albayrak, Alkan (bk. Alkan maddesi yan-form söz-örgüsü), Aldoğan, Aladağ, Alpay, Alper, Alparslan (klasik Selçuklu-yan-yansıyan; bk. Alpaslan maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşmuştur. Altuğ, klasik 1934 Türk Dil Devrimi'nin söz-merkezindeki Öz-Türkçe yeniden-canlandırma akımının söz-imgesi olarak Cumhuriyet kuşağının laik-eğitimli ailelerinin sevdiği zarif modern erkek adı oldu. 80 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #416 sıradadır.

Türkçe compound Altuğ, iki Türkçe söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: al ("kırmızı, kızıl; klasik Türk halk-renk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-bayrak, al-tuğ, al-doğan, al-yanak, Al-Atlas, Al-Yörük, Alaca, Aldoğan, Alıç yan-örgüsü; bk. Alkan maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve tuğ ("tuğ, at-kuyruğundan-yan-yapı, klasik Türk-Moğol halk-soyluluk söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden tuğ-yan-yapı, tuğçu, tuğdan, tuğra; klasik Osmanlı pâdişâh-yan-yansıyan söz-yapısı yan-bağlanır, tuğra-i hümâyûn — pâdişâh-onursal-yan-form söz-yapısı, tuğ-cu — tuğcu yan-form söz-yapısı yan-örgüsü; klasik Osmanlı saray-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi: pâdişâh için 9-tuğ, sadrâzam için 5-tuğ, vezîr için 3-tuğ; klasik Osmanlı askerî-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır"). Birleşim Al-Tuğ = "kırmızı-tuğ, klasik Türk-soyluluk yan-yapısı, sancak-yan-yansıyan, klasik halk-Türkçü söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kırmızı tuğ manasında nitelendirir. Klasik Osmanlı saray-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi: pâdişâh için 9-tuğ, sadrâzam için 5-tuğ, vezîr için 3-tuğ söz-yapısı; klasik Osmanlı sancak-onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Otağ-ı Hümâyûn — pâdişâh-otağı yan-form söz-yapısı, Tuğra-i Hümâyûn — pâdişâh-tuğrası yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-Cumhuriyet söz-örgüsünde Altuğ, Albayrak, Alkan (bk. Alkan maddesi yan-form söz-örgüsü), Aldoğan, Aladağ, Alpay, Alper, Alparslan (klasik Selçuklu-yan-yansıyan; bk. Alpaslan maddesi yan-form söz-örgüsü), Aytuğ, Tuğ-Bey, Tuğçe, Tuğdan, Tuğşan, Tuğra, Tuğrul yan-örgüsü oluşmuştur. Altuğ, klasik 1934 Türk Dil Devrimi'nin söz-merkezindeki Öz-Türkçe yeniden-canlandırma akımının söz-imgesi olarak Cumhuriyet kuşağının laik-eğitimli ailelerinin sevdiği zarif modern erkek adı oldu. Altuğ özellikle 1945'ten itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern erkek-adı oldu. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Altuğ-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Altuğ-yârın-kırmızı-yan-yan-onursalı, Altuğ-yârın-Türk-yan-yan-soylu yan-form söz-yapıları yer aldı.