Azat

Azat, Farsça āzād (آزاد) — Pehlevicedeki āzāt sözcüğünden, Avesta dilindeki āzāta ("asil, soylu; özgür") kökünden — "özgür, kurtulmuş, serbest, hürriyet sahibi" anlamını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminde girmiş ve özellikle hür-asaletli erkek karakterinin sembolik adı olarak yerleşmiştir. Azad (Kürtçe yazımı) ile aynı isim ailesindendir; bk. v2_009 Azad maddesi. 59 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #207 sırasındadır.

Farsça āzād (آزاد), Pehlevicedeki āzāt sözcüğünden gelir; Avesta dilinde āzāta hem "asil, soylu" hem "özgür" anlamlarında kullanılırdı. Pers feodal-aristokrat sisteminde āzāta özgür-soylu sınıfını (köleler ve serflerin karşıtı) ifade ederdi; sonradan genel olarak özgür, hür anlamına evrildi. Türkçeye Osmanlı döneminde girmiş ve bağımsızlık-hürriyet temalı erkek adı olarak yerleşmiştir. Aynı kökten Farsçada āzādī (özgürlük), āzādeh (hür-soylu kadın), āzādegī (hürlük durumu) türetilmiştir. Azat (Türkçe Farsça-yumuşak yazımı) ve Azad (Kürtçe-Pers daha yakın yazımı) aynı kelimenin iki paralel formudur — bk. v2_009 Azad maddesi. Modern Türkiye'de Azat özellikle Türk-Kürt-Pers-Anadolu kültür kuşağında yaygın bir erkek adıdır.