Aziz, Arapçada değerli, onurlu ve yüce demektir; Allah'ın 99 isminden biri olan el-Azîz ile aynı köktendir. Kur'an-ı Kerim'de Haşr Suresi'nde geçen bir isimdir.
Deneyin
Aziz İsminin Anlamı ve Kökeni
Aziz, Arapça kökenli bir addır ve 'değerli, onurlu, yüce, sevgili; kuvvetli, galip' anlamlarında kullanılır. Allah'ın 99 güzel isminden biri olan el-Aziz (Yüce, Güçlü) aynı kökten gelir; ad aynı zamanda Abdülaziz adının kısaltılmış biçimidir ve Kürt illerinde özellikle yaygındır. Kur'an'daki Hz. Yusuf kıssasında Mısır'ın yöneticisi de el-Aziz unvanıyla anılır; Hz. Yusuf'u satın alan bu yöneticinin eşi kıssada 'Aziz'in karısı' diye geçer. TÜİK kayıtlarında Aziz ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1857 yılında 34. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 221. sırayla listelenmektedir.
Aziz, Arapça 'değerli, yüce, güçlü olmak' anlamındaki kökten gelir. El-Aziz, Kur'an'da Allah'ın en sık anılan isimlerinden biridir; Yusuf Suresi'nde Mısır'ın yöneticisi de bu unvanla anılır. Türkçede kelime yalnızca ad değil, 'aziz dostum' gibi hitaplarda yaşayan sıcak bir sıfattır; Hristiyan gelenekte ise ermişler için kullanılır (Aziz Petrus). Bu üç katman — Allah'ın ismi, günlük sevgi sözü, ermişlik unvanı — adı Osmanlı'dan bugüne dayanıklı kılmıştır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Aziz İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Aziz, Arapça kökenli bir ad. İsim karakteri belirlemez — ama her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Aziz isminde bunlar iki başlıkta toplanıyor:
Kararlılık
İsmin ilk akla getirdiği şey kararlılık ve dayanıklılık. Kolay pes etmeyen, kendi yükünü taşıyan, gerektiğinde tek başına da yürüyebilen bir tavır.
Bilgelik
Doğru soruyu sorabilmek, çok cevap bilmekten önce gelir burada. Hazır olmadığı konuda susan, aceleyle hüküm vermeyen bir olgunluk.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Aziz, 1850'den bu yana TÜİK kayıtlarında görülen çok eski bir İslami erkek ismidir — 1857'de #34 ile kendi zirvesine ulaştı. 20. yüzyıl boyunca 50-150. sıralarda istikrarlı kullanım gördü. 2015 Aziz Sancar'ın Nobel ödülüyle birlikte kısa süreli canlanma yaşandı. 2025'te #221 ile sabit trend kaydedildi. 175 yıllık kesintisiz kullanımıyla Allah'ın isimlerinden birinin dildeki yansıması olan Türk-İslami adlandırma geleneğinin dayanıklı örneklerindendir.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
SabitGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Aziz, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Adıyaman'da görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 1,6 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.600 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Aziz adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Aziz adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: el-Aziz Allah'ın 99 güzel isminden biri olup Kur'an'da en sık geçen ilahi sıfatlardan biridir — "el-Aziz el-Hakim" (Yüce ve Hakim) formülü Kur'an'ın çeşitli surelerinde (Bakara 2:209, Al-i İmran 3:6, 3:18 gibi) tekrar eden kalıp ifadedir. Bu sıfat Allah'ın mutlak güç değer yücelik niteliğini ifade eder. Ayrıca Yusuf Suresi 12. surede Hz. Yusuf'u satın alan Mısır veziri el-Aziz unvanıyla anılır — bu bağlam aziz sözcüğünün siyasi idari unvan olarak da kullanıldığını gösterir. İsmin İslami manevi yükü Allah'ın ismi ile Hz. Yusuf kıssasının Mısır veziri unvanı arasında çift katmanlıdır.
Kur'an-ı Kerim'de: Haşr Suresi, 23. Ayet
O; mülkün sahibi, mukaddes, esenlik veren, güven veren, koruyup gözeten, Aziz, Cebbar ve büyüklük sahibi olan Allah'tır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Aziz Sancar
1946-, Savur (Mardin) / ABDSavur (Mardin) doğumlu moleküler biyolog ve biyokimyacı. 1969'da İstanbul Tıp Fakültesi'ni bitirdi, iki yıl memleketinde hekimlik yaptıktan sonra ABD'ye gitti; doktorasını 1977'de Texas Üniversitesi'nde (Dallas) tamamladı. DNA onarım mekanizmalarını aydınlatan çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştı. Orhan Pamuk'tan sonra Nobel alan ikinci Türk'tür; Kuzey Karolina Üniversitesi'nde profesördür.
Modern Kültürde
Aziz Nesin
Edebiyat · 1915Türk mizah edebiyatının en tanınan yazarı (1915-1995). Yüzden fazla kitap yazdı, 1956'da İtalya'daki Altın Palmiye mizah yarışmasında birincilik kazandı; telif gelirlerini çocukların eğitimine ayırdığı Nesin Vakfı'nı kurdu.
Aziz Basmacı
Oyuncu · 1910Yeşilçam'ın halk komedyeni (1910-1978). 1945'te Ses Opereti'ndeki Salamon tiplemesiyle üne kavuştu, altmışa yakın filmde karakter oyunculuğu yaptı; Turist Ömer Yamyamlar Arasında ve Arım Balım Peteğim rolleriyle hatırlanır.
Ünlü İsimdaşlar
Aziz Nesin
Türk edebiyatının en önemli hümorist yazarlarından biri olup 100'den fazla kitap kaleme almıştır.
Aziz Sancar
DNA onarım mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmalarla 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan Türk bilim insanıdır.
Aziz Mahmud Hüdayi
Osmanlı döneminin önemli mutasavvıflarından biri olup Celvetiyye tarikatının kurucusudur.
Aziz Basmacı
Yeşilçam'ın halk komedyeni (1910-1978); altmışa yakın filmde karakter oyunculuğu yaptı.
Aziz İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Aziz isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Aziz
- FarsçaAziz
- UrducaAziz
- Boşnakça / ArnavutçaAziz