Bişar

Bişar, Pers-Kürdî halk-yumuşak söz-yapısı; bê ("-siz, yansız-yan-yapı, klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve yâr (Pers yār یار — "sevgili, dost; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının yan-yumuşak yan-yorumla terkibinden — yârsız-yan-yapı, klasik halk-yumuşak-söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir; alternatif yan-yorum yan-bağlanır: bî+şâr ("şehirsiz") yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde Bişar — klasik halk-yumuşak-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; özellikle Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik erkek adı (Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Bingöl, Bitlis, Van, Hakkari, Tunceli bölgelerinde klasik halk-yumuşak-söyleyiş söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır). 151 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #449 sıradadır.

Pers-Kürdî halk-yumuşak söz-yapısı Bişar; etimoloji-yan-yorum tartışmalıdır. İki yan-yorum yan-bağlanır: (1) Pers compound bê ("-siz, yansız-yan-yapı; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden bê-vefâ — vefâsız, bê-bahar — baharsız, bê-pîr — pîrsiz, bê-âsî — âsîsiz, bê-zār — perişan-yan-yapı yan-örgüsü") ve yâr (Pers yār یار — "sevgili, dost; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden yâr-i ḥaqîqî — gerçek-yâr, yâr-i ḫudâ — Hudâ-yârı, yâr-i Mevlânâ — Mevlânâ-yârı, yâr-i 'ārifân — âriflerin-yârı, yâr-i sultân — sultan-yârı, Yârî — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") söz-unsurlarının yan-yumuşak yan-yorumla terkibinden — yârsız-yan-yapı; (2) bî ("-siz") + şâr ("şehir") compound söz-yapısı yan-bağlanır; (3) Kürdî halk söz-örgüsünde bişar — klasik halk-yumuşak-yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde Bişar — klasik halk-yumuşak-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; özellikle Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik erkek adı (Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Bingöl, Bitlis, Van, Hakkari, Tunceli bölgelerinde klasik halk-yumuşak-söyleyiş söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492) gibi büyük şâirler-pîrler yâr-i ḥaqîqî (gerçek-yâr), yâr-i ḫudâ (Hudâ-yârı), yâr-i 'ārifân (âriflerin-yârı), yâr-i sultân (sultan-yârı), bê-yâr (yârsız), bê-vefâ-yâr (vefâsız-yâr), yâr-perver (yâr-besleyen), yâr-âsîb (yâr-vurgunu) yan-form söz-yapılarını klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi şeklinde işler. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Bişar-yârın-yumuşak-yan-yan-onursalı, Bişar-yârın-Doğu-Anadolu-yan-yan-yansıyan-zarafeti yan-form söz-yapıları yer aldı. Bişar özellikle 1874'ten itibaren klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-yumuşak-söyleyiş ailelerinin sevdiği klasik erkek adı oldu.