Çerkez

Çerkez, Kafkas-Adige-yan-bağlamlı söz-yapı: Adyghe ("Çerkes-halkı, klasik halk-Kafkas-Adige söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") — Türkçü-Osmanlı söz-örgüsünde Çerkes / Çerkez yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Tarihsel-Kafkas yan-bağlamı klasik halk-Adige-Kuzey-Kafkas söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı: Çerkes-halkı klasik halk-Kuzey-Kafkas-Karadeniz-yan-bağlamlı söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Sünnî-Hanefî mezhep-yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-19. yüzyıl Kafkas-direnişi söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır (1864 Çerkes-sürgünü-Büyük-Tehcîr söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Lezgin maddesi yan-form söz-örgüsü Kafkas-direniş yan-bağlamı kök-aile-detayı orada — İmam Şâmil 1797-1871). Klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünde Çerkez Hasan Paşa (1850-1876; klasik halk-Osmanlı askerî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), klasik halk-Mısır-Osmanlı Mamlūk-Çerkez Hânedânı (1382-1517; klasik halk-Memlûk söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Sultan Berkuk, Sultan Kayıtbay söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır), Mehmed Atıf Çerkes Hâfız (klasik halk-İslâmî tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi) yan-bağlanır. 150 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Kafkas-Adige-yan-bağlamlı söz-yapı Çerkez, klasik halk-Kuzey-Kafkas söz-örgüsünden gelen söz-yapı yan-bağlanır; Adyghe / Adıġe ("Çerkes-halkı, klasik halk-Kafkas-Adige söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Kafkas-Adige söz-örgüsünde kendi-adlandırma yan-yapı söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Adıġe-bze — Çerkes-dili, Adıġe-Khabze — Çerkes-âdetleri/etik-yasası, Çerkes, Çerkez, Cerkesia yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") — klasik halk-Türkçü-Osmanlı söz-örgüsünde Çerkes / Çerkez yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Çerkes-dili Kuzey-Kafkas dil-ailesinin söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır (Adige, Kabardey, Çerkes, Şapsığ yan-örgüsü; bk. Lezgin maddesi yan-form söz-örgüsü Kuzey-Kafkas dil-yan-yapı söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Tarihsel-Kafkas yan-bağlamı klasik halk-Adige-Kuzey-Kafkas söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı: Çerkes-halkı klasik halk-Kuzey-Kafkas-Karadeniz-yan-bağlamlı söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Sünnî-Hanefî mezhep-yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-19. yüzyıl Kafkas-direnişi söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır (1763-1864 Rus-Kafkas savaşları söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; 1864 Çerkes-sürgünü-Büyük-Tehcîr söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Osmanlı-Anadolu Çerkes-muhâciret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. Lezgin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — İmam Şâmil 1797-1871). Klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünde Çerkez Hasan Paşa (1850-1876; klasik halk-Osmanlı askerî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Çerkez Ethem (1886-1948; klasik halk-Türk-Kurtuluş-Savaşı söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), klasik halk-Mısır-Memlûk Mamlūk-Çerkez Hânedânı / Burjī-Hânedânı (1382-1517; klasik halk-Memlûk söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Sultan Berkuk öl. 1399, Sultan Kayıtbay öl. 1496, Sultan Tomanbay II öl. 1517 söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır; bk. Aliosman maddesi yan-form söz-örgüsü Memlûk-yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Anadolu söz-örgüsünde Çerkes-yan-bağlamlı yörelerde (Düzce, Sakarya, Adapazarı, Çorum, Tokat, Sivas, Kayseri, Maraş, Hatay, Samsun-Bafra-Çerkez-köyleri) yaygın söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Adyghe / Çerkes / Çerkez yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Anadolu Çerkes-muhâciret-yan-bağlamlı muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik etnik-tarihi-yan-bağlamlı erkek adı oldu.