Cihad

Cihad, Arapça el-cihad sözcüğünden gelen bir erkek adıdır; j-h-d (gayret etmek, çalışmak) kökünden türer. Klasik İslam fıkhında cihad iki temel anlam taşır: el-cihad el-akbar (büyük cihad) kişinin nefsine karşı verdiği manevi mücadeledir; el-cihad el-asgar (küçük cihad) ise dış tehditlere karşı verilen savaşı ifade eder. Hz. Peygamber'in Tebük dönüşünde söylediği rivayet edilen "Şimdi büyük cihada dönüyoruz" hadisi bu iki anlam katmanının klasik ayrımıdır. Aynı kökten Mücahid (cihad eden) ve Mücahide adları türer.

Arapça el-cihad, jahada/yujahidu (gayret etmek, çabalamak) fiilinden türeyen bir addır; j-h-d kökü Sami dillerin temel "çaba, emek" kavramlarındandır. Klasik İslam fıkıh geleneğinde cihad dört şekilde sınıflandırılır: bi-l-kalb (kalp ile, nefse karşı), bi-l-lisan (söz ile, emr-i bi'l-ma'ruf yoluyla), bi-l-yad (el ile, ahlaksızlığı düzeltme yoluyla), bi-l-sayf (kılıç ile, dış savunma). Hz. Peygamber'in el-cihad el-akbar (büyük cihad: nefsle mücadele) ile el-cihad el-asgar (küçük cihad: dış savunma) ayrımı klasik tasavvuf geleneğinin merkez kavramlarındandır. Mevlana'nın Mesnevi'sinde nefse karşı cihad, sufi yolculuğunun temel disiplinlerindendir.