Edibe

Edibe, Arapça Edibe sözcüğünden gelir; e-d-b (edep, terbiye, incelik) kökünden türeyen ve "edebli, terbiyeli, ince ruhlu, edebiyat-okur kadın" anlamlarını taşıyan bir kız adıdır. Eril karşılığı Edib'tir. Aynı kökten edebiyat, edep (ahlaki incelik), adab (görgü kuralları), müeddib (eğitici) sözcükleri gelir. Klasik İslami gelenekte edeb-i muaşeret (görgü kuralları) Müslüman bireyin temel donanım kategorilerindendir. Türk-İslami Cumhuriyet öncesi eğitimli kadın seçkinlerinin yaygın bir tercihi olmuştur; Halide Edip Adıvar'ın annesi de Edibe Hanım adıyla anılırdı.

Arapça adiba, el-adab ("edep, terbiye, sosyal adab) kökünün dişil biçim formudur — edebli, terbiyeli, kibar; edebi zarafet sahibi kadın. Eril karşılığı adib (edebli, edep sahibi; el-Adib el-Mütenebbi — büyük şair edebi üstad gibi onursal sıfatlarda kullanılır). Aynı kök ailesinden el-adab (edep, terbiye, sosyal adab), el-adab (çoğul), et-ta'dib (terbiye eğitim, eğitsel disiplin) gelir. Aynı kökten ayrıca el-mu'addib (terbiyeci, eğitmen), el-ma'dub (terbiyeli, edebli) türetilmiştir türemiştir. el-adab klasik İslami ahlak edebiyat pedagoji tasavvuf üçgeninin merkez kavramlarındandır; Hz. Peygamber'in Addabani rabbi fa-ahsana ta'dibi (Rabbim beni terbiye etti ve terbiyemi güzelleştirdi) sözü klasik İslami pedagojinin temel zeminidir. Klasik İslami kitab el-adab (Edep-Kitabı) edebi türü Hz. Peygamber'in ahlak davranış örneklerini işleyen önemli bir kategoridir; Maverdi'nin Adab ed-Dunya ve ed-Din (Dünya ve Din Edebi, 11. yüzyıl), Buhari'nin el-Adab el-Mufrad (Tek-Edep Kitabı) gibi eserleri bu türün başyapıtlarındandır. Modern Türk edebiyatında Halide Edib Adıvar (1882-1964) — Sinekli Bakkal, Mor Salkımlı Ev, Vurun Kahpeye gibi romanların yazarı — Edib eril formunu literary kalem adı olarak kullandı; bu kullanım Edibe / Edib adının modern Türk edebi hatırasındaki yerini pekiştirdi.