Ersoy

Ersoy, Türkçe compound: er (yiğit, erkek, kahraman) ve soy (soy, ata-soyu, kan-bağı) sözcüklerinin terkibinden yiğit-soydan-gelen kişi, kahraman-asıllı, mert-soylu erkek anlamlarına gelir. Er- başlangıçlı erkek-adlarının (Erol, Erkan, Erdal, Erdem, Ergun, Eray, Ergin, Erdinç, Tamer, Birol, Özer, Yiğit, Ersan, Erman, Önder, Öner, Dinçer, Ersoy) ailesinin merkez örneklerindendir. Aynı kökten soyca, soylu, soydaş, soyut, soykım, asîl-soy yan-örgüsü oluşturur. Cumhuriyet sonrası Türkçeleştirme dalgasının modern erkek-adı türetimlerindendir; tarihsel-referansları arasında Bülent Ersoy (1952-) klasik Türk popüler-müzik-edebî söyleminin tanınan kalemlerinden biri yer alır. Özellikle 1935-1990 arası laik-Türkçü orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern erkek-adı oldu. 90 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #445 sıradadır.

Türkçe Ersoy, iki Türkçe söz-unsurunun birleşmesiyle yapılmış modern erkek-adı türetimidir: er (Eski Türkçe — "yiğit, erkek, kahraman; klasik halk-türkçesinde mert-cesur-erkek söz-merkezi"; aynı kökten Erol, Erkan, Erdal, Erdem, Ergun, Eray, Ergin, Erdinç, Tamer, Birol, Özer, Önder, Öner, Yiğit, Ersan, Erman, Dinçer, Ersoy) ve soy (Eski Türkçe — "soy, ata-soyu, kan-bağı, klan, hânedan"; aynı kökten soyca — soyca-asîl, soylu — asîl-soy-sahibi, soydaş — aynı-soy-paylaşan, soyut — yan-yorumlu yan-form, soykım — soy-kıyım, asîl-soy; klasik Türkçü söz-örgüsünün asîlik-aile-soy söz-yapısı). Birleşim er + soy = yiğit-soydan-gelen kişi, kahraman-asıllı, mert-soylu erkek. Klasik Türkçü-romantik söz-örgüsünde yiğit-soylu, mert-asîl sevgili-mert-erkek tasvirinin söz-imgesidir. Cumhuriyet sonrası Türkçeleştirme dalgasının modern erkek-adı türetimlerindendir; Er- başlangıçlı erkek-adlarının ailesi Türkçenin Türkçü-romantik kahramanlık-yiğitlik söz-örgüsünün çekirdeğidir. Ersoy özellikle 1935-1990 arası laik-Türkçü orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern erkek-adı oldu. Tarihsel-referansları arasında Mehmet Akif Ersoy (1873-1936) — modern Türk-İslam edebî söyleminin merkez şairi, İstiklâl Marşı'nın yazarı (1921), Safahat (1911-1933) klasik Türk-İslam aydınlanma-edebî söyleminin temel-eseri; Ersoy soyadı 1934 Soyadı Kanunu sonrası verildi (Mehmet Akif asıl-adı). Diğer tarihsel-referansları arasında Bülent Ersoy (1952-) Türk klasik müziği geleneğinin tanınan temsilcisi yer alır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde yiğit-soylu / mert-asîl yan-formları sevgili-mert-erkek tasvirinin söz-örgüsünün merkez söz-yapılarındandır. Cumhuriyet sonrası 1934 Soyadı Kanunu sonrası Ersoy hem soyadı hem ad-yan-formla yan-örgü oluşturdu.