Fehime
Anlam ve Köken
Fehime, Arapça fahīma (فهيمة) — f-h-m (anlamak, idrak etmek; kavramak) kökünün dişil sıfat-fiil formu — anlayışlı, zeki, idrak-sahibi kadın anlamına gelir. Eril karşılığı fahīm (anlayışlı). Aynı kökten al-fahm (anlayış, idrak), al-tafhīm (anlatma, kavrattırma), al-Fahhām (Çok-anlayış-veren — Allah'ın esma'sı sayılır), al-fāhim (anlayan; modern Arapçada understanding) türetilmiştir. Kur'an'da Hz. Süleyman'a verilen anlayış-yetisi Enbiya 79'da geçer: Fa-fahhamnāhā Sulaymān ("Onu Süleyman'a anlattık/anlayışla-bağışladık"). Fehime adı bu Kur'anî anlayış-bağışı kavramının kişi-adına dönüşmüş halidir. 175 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #395 sıradadır.
Arapça fahīma (فهيمة), f-h-m ("anlamak, idrak etmek; kavramak; akıl-yürütmek") kökünün fa'īl veznindeki dişil sıfat-fiil formudur — anlayışlı, zeki, idrak-sahibi kadın. Eril karşılığı fahīm (anlayışlı). Aynı kök-ailesinden al-fahm (anlayış, idrak; modern Arapçada understanding), al-tafhīm (anlatma, kavrattırma; fahmettirmek fiilinin kökü), al-Fahhām (Çok-anlayış-veren — klasik İslamî kelâmda Allah'ın isimlerinden sayılır), al-fāhim (anlayan), al-iftihām (kavrayış-edinme), al-mufhama (anlatılmış, ifham-edilmiş) türetilmiştir. al-fahm / al-fiqh / al-'aql üçlüsü klasik İslamî kelâm-fıkıh-felsefe geleneğinin bilgi-edinme-yetilerinin üç-derecesidir: al-'aql (akıl, mantık-yürütme), al-fahm (anlayış, idrak), al-fiqh (kavrayış, derin-anlama; din-bilgisi). Fa-fahhamnāhā ("Onu anlattık/anlayışla-bağışladık") fiili Enbiya 79'da Hz. Süleyman'a verilen yargı-anlayışını ifade eder: bir tarladaki koyunların gece-yayılması üzerine Hz. Davud-Süleyman baba-oğul bilgelik-yarışında Süleyman'ın daha-doğru hükmü vermesi.
Popülerlik
Fehime, 1851'den itibaren TÜİK kayıtlarında dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca dindar Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #395 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: al-fahm / al-tafhīm İslamî bilgi-yetisi-doktrininin merkez kavramlarındandır. Allah'ın peygamberlere ve sâlih-mü'minlere anlayış-bağışı (tafhīm) kavramı Kur'an'ın ilim-hikmet-bilgelik geleneğinin temel-temalarından biridir. Türk-İslam ailelerinde Fehime adı koymak, kız çocuğa hem Hz. Süleyman'a verilen Kur'anî anlayış-bağışı hatırasını hem de zeki, idrak-sahibi, anlayışlı karakter-niyetini yakıştırma anlamı taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Enbiyâ Suresi, 79. Ayet
Onu Süleyman'a anlatmıştık (fahhamnāhā Sulaymān); ve her birine hüküm ve ilim verdik.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Enbiya 78-79 (Hz. Davud-Süleyman bilgelik-yarışı)
Wa-Dāwūda wa-Sulaymāna idh yaḥkumāni fī al-ḥarthi idh nafashat fīhi ghanamu al-qawmi wa-kunnā li-ḥukmihim shāhidīn; fa-fahhamnāhā Sulaymāna wa-kullan ātaynā ḥukman wa-'ilman — "Davud ile Süleyman'ı da [an]; bir tarla hakkında hüküm verirken; bir kavmin koyunları gece tarlada otlamıştı. Biz onların hükümlerine şahittik. Biz onu Süleyman'a anlattık; ve her birine hüküm ve ilim verdik." Enbiya 78-79, fa-fahhamnāhā fiilinin Kur'anî kullanımının merkez metnidir; Allah'ın anlayış-bağışı kavramının dayanağı. Fehime adının Kur'anî manevî temeli.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaFahīma (فهيمة)
- FarsçaFahīme
- UrducaFahima
- BoşnakçaFehima
Ünlü İsimdaşlar
Fehime Sultan
Tarihi figürSultan V. Murad'ın kızı (1875-1929); babası 1876'da tahttan-indirildikten sonra Beylerbeyi Sarayı'nda kuşatılmış-yaşam-koşullarında büyüdü. 1901'de Damat Behzat-zade Mehmed Ali Galib Bey ile evlendi. Cumhuriyet sonrasında ailesiyle birlikte yurtdışına sürgün edildi; 1929'da Beyrut'ta öldü.