Gazal

Gazal, Arapça ghazal sözcüğünden gelir ve "ceylan, antilop" anlamına gelen kız adıdır. Klasik Arap-Fars-Türk divan şiirinde ceylan gözlü, ceylan bakışlı, ceylan narinliği terkipleri sevgilinin estetik tasvirinin merkez imgesidir; aynı kökten klasik şiir türü gazel (ghazaliyya) gelir. Hafız, Sa'di, Cami gibi büyük Pers şairlerinin merkez şiir formu olan gazel, Türk divan geleneğinde de Nedim, Baki ve Şeyh Galip gibi şairlerin elinde olgunlaşmıştır. Türkçeye Osmanlı klasik edebiyatı yoluyla geçmiş, şiirsel kız adlarının köklü bir üyesi olmuştur.

Aynı kök ailesinden gazala (dişi ceylan), gazal (kaside türü Arap-Pers şiiri — özellikle aşk temalı), tagazzul (gazel söyleme) sözcükleri türer. Klasik Pers-Türk divan şiirinde gazel özel bir şiir türünün adıdır; Hafız, Sa'di, Fuzuli, Baki divanlarındaki gazeller aşk söyleyişinin kurucu metinleridir.