Gögerçin
Gögerçin İsminin Anlamı ve Kökeni
Gögerçin, "güvercin" sözcüğünün hem en eski hem ağızlardaki biçimidir; Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lugati't-Türk'ünde "kökürçkün" olarak kayıtlı kelime, kuşun boynundaki mavi-yeşil parıltıdan, "gök" (mavi) kökünden adını alır. Erzurum ağzı sözlüklerinde bugün de "gögerçin: güvercin" diye geçer; barışın ve sadakatin kuşu, bu eski söyleyişle bir kız adına dönüşmüştür. TÜİK kayıtlarında Gögerçin ismine ilk olarak 1899 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1918 yılında 209. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 1994 yılı verilerinde 539. sırayla listelenmektedir.
Kelimenin kökü "gök"tür (mavi); "göğermek" (mavileşmek, yeşermek) fiilinden kuş adına uzanır — güvercinin boyun tüylerindeki sedefli gök parıltısı adın kaynağıdır. Uygurca metinlerde "kögürçgen", Divanü Lugati't-Türk'te "kökürçkün" biçimleri bin yılı aşkın bir geçmişi belgeler. Farsçada da kuş, aynı mantıkla "kebud" (mavi) kökünden "kebuter" diye adlandırılır.
Popülerlik
Gögerçin, 19. yüzyıl nüfus kayıtlarından tanıdık bir ad. 1918'te 209. sırayla en yaygın olduğu dönemi yaşamış, ardından kullanımdan düşmüştür; son kayda girdiği 1994'te 539. sıradaydı ve sonraki yıllarda nadiren verilmiştir.
Popülerlik Trendi
SabitKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Edebiyatta ve Folklorda
Gel Beri Yar Gel Beri (türkü)
1974Van-Erciş yöresinden derlenen bu türküde kuş, ağız söyleyişiyle "Güğercin havadadır" ve "Güğercin vurdum kalkmaz" dizelerinde geçer; güvercin, halk şiirinde sevgilinin ve masumiyetin simgesidir. Kuşun eski adı, Hulusi Üstün'ün Göğerçin (2021) romanına da başlık olmuştur.
Uluslararası Karşılıkları
- TürkçeGüvercin (Gögerçin)