Huma

Huma, Pers söz-yapısı: Humā (Pers — "efsanevî-anka-kuşu, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Eski-İran-Mâzdaî söz-yapı yan-bağlanır") söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde Humā — uçanların-en-soylusu, gölgesi-baş-üzerine-düşene-saltanat-getiren efsanevî-kuş söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Pers-divan-şiir-jargonunda Humā-yı bakht — talih-anka-kuşu, bāl-i Humā — anka-kanadı, sāye-i Humā — anka-gölgesi söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır). Aynı kök-ailesinden Humāyūn (yan-form söz-yapısı; "hümâyûn — anka-yan-yapı, kutlu, padişâhî"; klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; Sarāy-i Hümāyūn — Topkapı Sarayı yan-bağlanır), Humāyūnnāme (klasik halk-Osmanlı edebî söz-yapısı), Hümâ-Hân (yan-form söz-yapısı; klasik halk-Hümâ Hân Sultan yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-Pers yan-bağlamı klasik halk-Pers-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki Humā**: Niẓāmī Gencevî (1141-1209) Haft Paykar (1197; bk. Behram maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada Bahrām V Gûr yan-bağlamı), Câmî Yûsuf u Zulayḫā (1483; bk. Zelihan maddesi yan-form söz-örgüsü), Şeyh Galib Hüsn ü Aşk (1782) gibi klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-pîrleri Humā* yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 138 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #405 sıradadır.

Pers söz-yapısı Huma (هما), klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır; Humā (Pers — "efsanevî-anka-kuşu, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Eski-İran-Mâzdaî söz-yapı yan-bağlanır; aynı kök-ailesinden Humāyūn — hümâyûn/kutlu/padişâhî, Humāyūnnāme, Hümâ-Hân, Humā-yı bakht — talih-anka-kuşu, bāl-i Humā — anka-kanadı, sāye-i Humā — anka-gölgesi yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde Humā — uçanların-en-soylusu, gölgesi-baş-üzerine-düşene-saltanat-getiren efsanevî-kuş söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Pers-divan-şiir-jargonunda Humā-yı bakht — talih-anka-kuşu söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Eski-İran-Avesta söz-örgüsünden gelen söz-yapı yan-bağlanır). Klasik halk-İslam-tasavvuf söz-örgüsünde Humā — Sîmurġ (klasik halk-Pers-Sufi söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi; Şeyh Ferîdüddin Attâr 1145-1221 Manṭiq al-Ṭayr — Kuş-dilî/Kuşların Sohbeti; bk. Behlül maddesi yan-form söz-örgüsü Attâr-yan-bağlamı kök-aile-detayı orada) yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-Osmanlı söz-örgüsünde Humāyūn — kutlu, padişâhî yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Osmanlı Sarāy-i Hümāyūn — Topkapı Sarayı yan-bağlanır; Tuğra-yı Hümāyūn — pâdişâh-imzası yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Aytuğ maddesi yan-form söz-örgüsü Tuğ-Tuğra söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). *Tarihsel-Pers yan-bağlamı klasik halk-Pers-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki Humā**: Niẓāmī Gencevî Haft Paykar (1197; bk. Behram maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada Bahrām V Gûr yan-bağlamı), Hâfız Şîrâzî (1315-1390; klasik halk-Pers-divan-şiir-jargonunun söz-merkezi pîri; bk. Hafız, Gazel maddeleri yan-form söz-örgüsü), Câmî Yûsuf u Zulayḫā (1483; bk. Zelihan maddesi yan-form söz-örgüsü), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273; bk. Celaleddin maddesi yan-form söz-örgüsü) gibi klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-pîrleri Humā yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Pers divan-şiir-jargonunda Humā-yı 'aşk — aşk-anka-kuşu, Humā-yı dawlat — devlet-anka-kuşu söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır). Klasik halk-Osmanlı edebî söz-örgüsünde Şeyh Galib Hüsn ü Aşk (1782) — Humā yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Humā / Hümâ / Huma* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle 19.-20. yüzyıl Osmanlı-saray-yan-bağlamlı ve Cumhuriyet-eri laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif klasik kız adı oldu.