Hamiyet

Hamiyet, Arapça hamiyye "namus, gayret, vatanperverlik" anlamlarına gelen klasik bir kız adıdır. Klasik Arap-İslam söyleyişte hamiyyetü'l-İslam (İslam gayreti) ve hamiyyetü'l-vatan (vatan gayreti) tabirleri yaygındır. Tanzimat ve Cumhuriyet dönemi milli kimlik söyleminde sıkça anılan bir kavramdır.

Aynı kök ailesinden al-himaya (himaye, koruma; Türkçeye geçmiş), al-hami (koruyucu, hami), al-ihtima' (sığınma, korunma) gelir. Aynı kökten ayrıca al-mahmi (himaye edilen), al-Hami (Allah'ın esma'sından sayılır — Koruyucu), al-ihma' (kızdırma, ısıtma) türetilmiştir türemiştir. al-hamiyya sözcüğü Kur'an'da Fetih 48:26'da al-hamiyyat al-jahiliyya (cahiliye hamiyyeti) olarak negatif bağlamda geçer — Hz. Peygamber-Mekkeli müşrikler arasındaki Hudeybiye-müzakerelerinde müşriklerin tutucu tutumunun tasviridir. Modern Türkçede ise sözcüğün yan anlamı yurtseverlik, milliyetçi onur olarak yerleşmiştir; Tanzimat Cumhuriyet kuşağı söyleminde hamiyet-i milliye (milli hamiyet), hamiyet-i diniye (dini hamiyet), hamiyet perver (hamiyet besleyen, vatansever) gibi terkiplerle merkezi bir kavram oldu. Hamiyet adı klasik Osmanlı saray elit ve dindar edebi Anadolu kuşağının sevdiği klasik kız adı olarak yerleşti; modern dönemde Hamiyet Yüceses'in TSM'deki kalıcı varlığı adın görünürlüğünü pekiştirdi.