Hamiyet

Hamiyet, Arapça hamiyye "namus, gayret, vatanperverlik" anlamlarına gelen klasik bir kız adıdır. Klasik Arap-İslam söyleyişte hamiyyetü'l-İslam (İslam gayreti) ve hamiyyetü'l-vatan (vatan gayreti) tabirleri yaygındır. Tanzimat ve Cumhuriyet dönemi milli kimlik söyleminde sıkça anılan bir kavramdır.

Aynı kök ailesinden el-himaya (himaye, koruma; Türkçeye geçmiş), el-hami (koruyucu, hami), el-ihtima' (sığınma, korunma) gelir. Aynı kökten ayrıca el-mahmi (himaye edilen), el-Hami (Allah'ın esma'sından sayılır — Koruyucu), el-ihma' (kızdırma, ısıtma) türetilmiştir. el-hamiyya sözcüğü Kur'an'da Fetih 48:26'da el-hamiyyat el-cahiliyya (cahiliye hamiyyeti) olarak negatif bağlamda geçer — Hz. Peygamber-Mekkeli müşrikler arasındaki Hudeybiye-müzakerelerinde müşriklerin tutucu tutumunun tasviridir. Modern Türkçede ise sözcüğün yan anlamı yurtseverlik, milliyetçi onur olarak yerleşmiştir; Tanzimat Cumhuriyet kuşağı söyleminde hamiyet-i milliye (milli hamiyet), hamiyet-i diniye (dini hamiyet), hamiyet perver (hamiyet besleyen, vatansever) gibi terkiplerle merkezi bir kavram oldu.