Hürriyet

Hürriyet, Arapça al-Ḥurriyya (الحرية) — ḥ-r-r ("hür-özgür-bağımsız; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") kökünün isim-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Ḥurriyya — özgürlük, bağımsızlık, serbestlik, klasik halk-Arap-İslam ahlâk söz-örgüsünün söz-merkezindeki onursal-erdem söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Özgürlük, bağımsızlık, serbestlik manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Ḥurr (eril-yan-form, hür-eril), al-Ḥurra (hür-dişil), al-Aḥrār (hürler-çoğul, Hürler yan-yapı söz-imge yan-bağlanır), Tahrir (yan-form yan-yapı), Muharrir (yan-yapı söz-imge yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-Türk-yenileşme söz-örgüsünün söz-merkezindeki Hürriyet ve İtilâf Fırkası**: 1908 II. Meşrutiyet Hürriyet İlanı, Hürriyet ve İtilâf Fırkası (1911-1922 yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Cumhuriyet erken-dönemi 1923-1950 söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı hürriyet, istiklâl, cumhuriyet yan-yapı söz-imgeleri yan-örgüsü oluşur. Edebî yan-bağlam klasik halk-Nâmık Kemâl Hürriyet Kasîdesi**: Nâmık Kemâl (1840-1888; klasik halk-Tanzimat-Yeni-Osmanlılar söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Hürriyet Kasîdesi 1869, Vatan Yâhud Silistre* 1873 yan-bağlamlı söz-imge yan-bağlanır). 103 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2022'de #452 sıradadır.

Arapça al-Ḥurriyya (الحرية), ḥ-r-r ("hür-özgür-bağımsız; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Ḥurr — eril-yan-form hür-eril, al-Ḥurra — hür-dişil, al-Aḥrār — hürler-çoğul, Tahrir — yan-form yan-yapı, Muharrir — yan-yapı söz-imge yan-bağlanır söz-yapıları yan-örgüsü") kökünün isim-yan-form söz-yapısının söz-imgesi al-Ḥurriyya. *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-Türk-yenileşme söz-örgüsünün söz-merkezindeki Hürriyet İlanı 1908**: 1908 II. Meşrutiyet Hürriyet İlanı (Sultân II. Abdülhamîd dönemi, İttihad ve Terakki yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Hürriyet ve İtilâf Fırkası (1911-1922 yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Cumhuriyet erken-dönemi 1923-1950 söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı hürriyet, istiklâl, cumhuriyet yan-yapı söz-imgeleri yan-örgüsü oluşur. Edebî yan-bağlam klasik halk-Tanzimat-Yeni-Osmanlılar söz-örgüsünün söz-merkezindeki Nâmık Kemâl**: Nâmık Kemâl (1840-1888; klasik halk-Tanzimat-Yeni-Osmanlılar söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Hürriyet Kasîdesi 1869 — Beni dünyaya feda et bin defâ / Vermem ammâ sana hürriyetimi söz-imgesi yan-bağlanır; Vatan Yâhud Silistre 1873 yan-bağlamlı söz-imge yan-bağlanır; Hürriyet 1868-1869 Londra'da yayınlanan Yeni-Osmanlılar gazetesi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-Kur'an-Hadis söz-örgüsünün söz-merkezindeki yan-bağlam: al-Ḥurr (hür-yan-yapı) söz-yapısı Kur'an'da Bakara 2:178 al-Ḥurru bi-l-ḥurri wa al-'abdu bi-l-'abd ("hüre-hür, köleye-köle" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Âl-i 'Imrân 3:35 Innī nadhartu laka mā fī baṭnī muḥarraran (Hz. Hannâ-Hz. Meryem yan-bağlamı, muḥarraran — adak-yan-yapı söz-imge yan-bağlanır), klasik halk-İslamî-fıkıh söz-örgüsünün söz-merkezindeki al-Ḥurriyya söz-yapısı (köle-azat-etme, Iʿtāq yan-yapı söz-imge yan-bağlanır) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Türkçeye Cumhuriyet erken-dönemi yumuşak-söyleyişiyle al-Ḥurriyya / Hürriyet* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Marmara, Ege, İç-Anadolu laik-eğitimli orta-tabaka-yan-Cumhuriyetçi ailelerinin sevdiği zarif Cumhuriyet-yan-bağlamlı kız adı oldu.