Huri

Huri, Arapça ḥūr (حور) — Hürü'nün (bk. Hürü maddesi) klasik söyleyiş varyantıdır. al-ḥūr al-'īn (iri-gözlü cennet-maidens) Kur'an'da pek çok yerde geçen cennet-vaadi figürleridir. Vâkı'a 22 Wa-ḥūrun 'īn ("Ve iri-gözlü hûriler"), Sâffât 48-49, Duhân 54, Tûr 20, Rahmân 72 gibi ayetlerde yer alır. Türkçede Huri (klasik) ve Hürü (yumuşak söyleyiş) iki yazımla yerleşmiştir; klasik dindar-edebî Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır. 174 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #421 sıradadır.

Huri ve Hürü (bk. Hürü maddesi tam etimoloji-detay bölümü) aynı Arapça ḥūr / ḥūriyya (حور / حورية) sözcüğünün iki Türkçe söyleyiş-varyantıdır: Huri daha klasik-Arap söyleyişine yakın -i sonlu form, Hürü ise yumuşak-Anadolu söyleyişidir (ü-ü uyumlu). Anlam, manevî-Kur'anî hatıra ve karakter-yakıştırması ortaktır: Arapça ḥūr ("siyah-beyaz göz; berrak-bakış; göz-akı ile gözbebeği arasındaki şiddetli kontrast") ḥ-w-r kökünden gelir; al-ḥūr al-'īn (iri-gözlü cennet-maidens) klasik İslamî eskatoloji-vaad geleneğinin merkez figürlerindendir. Aynı kökten al-ḥawrā' (siyah-beyaz-gözlü kadın), al-aḥwar (siyah-beyaz-gözlü erkek), al-ḥawārī (Hz. İsa'nın havarileri için kullanılan sıfat — Mâide 5:111) türetilmiştir. al-ḥūr al-'īn sözcüğü Kur'an'da pek çok yerde geçer (Vâkı'a 22, Duhân 54, Tûr 20, Sâffât 48, Rahmân 72); klasik müfessirler bu cennet-figürlerini mü'min-erkeklere Allah'ın ahret-bahşı olarak yorumlar. Türkçeye Osmanlı dini-edebî yoluyla Hûrî (klasik), Huri (orta yazım) ve Hürü (yumuşak söyleyiş) yerleşmiştir.