Keziban

Keziban, Farsça kadbānū (کدبانو) — kad (ev) ve bānū (hanım, hükümdar kadın) birleşiminden — "ev hanımı, ev idaresinden sorumlu kadın, kâhya kadın" anlamlarını taşır. Osmanlı saray kullanımında özellikle harem-yönetimi ve ev-işleri kâhya hanımına verilen unvandı. Anadolu'nun geleneksel kız adı kategorisinde yaygın bir tercih olmuştur. Kezban yazımı yaygın halk varyantıdır. 176 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #399 sıradadır.

Farsça kadbānū (کدبانو), iki Pers-İran unsurunun birleşimidir: kad (ev — Pehlevicedeki kat ile aynı kökten; Eski Pers kataka = ev-aile-yapı) ve bānū (hanım, kadın hükümdar; Avesta paθnī — kadın-üstün-konum sözcüğüyle akraba). Birlikte kad-bānū = "ev hanımı, evin hâkimi." Aynı kökten Farsçada bānū (hanım), bānū-yi sarāy (saray hanımı) gibi terkipler türetilmiştir. Türkçeye Osmanlı klasik yüksek edebiyatından girmiş ve Keziban (yumuşak söyleyişle) yerleşmiştir. Halk söyleyişinde Kezban yaygın varyantıdır. Osmanlı saray kullanımında özellikle harem-kâhya kadına verilen kethüdâ-hanım (kethüdâ Arapça-Türkçe varyant) unvanı bu sözcükle ilgilidir.