Malik

Malik, Arapça Mālik (مالك) — m-l-k (sahip-olmak; mülkiyet-sahibi-olmak) kökünden ism-i fâ'il — sahip, mâlik, mülk-sahibi mü'min anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bir şeye sahip, bir şeyi olan manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Malik ("melik, hükümdar; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Malik; Haşr 59:23 yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. Abdulselam maddesi söz-örgüsü"), al-Mulk ("mülk, hükümranlık; Mülk Sûresi 67:1 Tabāraka lladhī bi-yadihi al-mulk — "Hükümranlık elinde olan O Allah pek-mübarektir""), al-Mamlūk ("mülk-edinilmiş; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünde Mamlūk — Memlûk yan-form söz-yapısı klasik Memlûk-Mısır söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; bk. Zahir maddesi Sultan Baybars al-Bunduqdārī yan-bağlamı"), malaka / yamliku (sahip-oldu / sahip-olur; mâlik-oldu), al-Mālikiyya ("klasik İslamî fıkıh-mezhebi yan-form söz-yapısı; İmam Mâlik ibn Anas tarafından kurulan dört-büyük-Sünnî-fıkıh-mezhebinden biri") yan-örgüsü oluşur. Fâtiha Suresi 1:4'ün Mālik yawmi al-dīn — "Hesap-Günü'nün-Sahibi" ayeti adın doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır; klasik İslamî kelâm-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı. Tarihsel-referansı klasik İslamî sünnî-fıkıh-doktrininin söz-merkezindeki figür İmam Mâlik ibn Anas (711-795 — Mālik ibn Anas al-Aṣbaḥī; Medine-doğumlu klasik Sünnî-fıkıh-imamı, al-Madhhab al-Mālikī — Mâlikî-mezhebinin kurucusu; al-Muwaṭṭa' — Muvattâ klasik İslamî hadis-fıkıh edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki eserin yazarı). 167 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #326 sıradadır.

Arapça Mālik (مالك), m-l-k ("sahip-olmak; mülkiyet-sahibi-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde mülk-mülkiyet kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden ism-i fâ'il — sahip, mâlik, mülk-sahibi mü'min. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bir şeye sahip, bir şeyi olan manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Malik ("melik, hükümdar; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Malik; Haşr 59:23 Huwa Allāhu lladhī lā ilāha illā huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salām yan-bağlamı yan-bağlanır; bk. Abdulselam maddesi söz-örgüsü; klasik halk-türkçesinde Melik, Melike yan-form söz-yapısı; Tâhâ 20:114 Fa-ta'ālā Allāhu al-Maliku al-Ḥaqq — "Hak Mâlik olan Allah, yücedir""), al-Mulk ("mülk, hükümranlık; Mülk Sûresi 67:1 Tabāraka lladhī bi-yadihi al-mulk wa-huwa 'alā kulli shay'in qadīr — "Hükümranlık elinde olan O Allah pek-mübarektir; O her şeye gücü yetendir"; klasik İslamî kelâm-doktrininin söz-merkezindeki söz-yapısı"), al-Mamlūk ("mülk-edinilmiş, kul, köle; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünde Mamlūk — Memlûk yan-form söz-yapısı klasik Memlûk-Mısır söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Memlûk-Hânedânı (1250-1517) yan-form söz-yapısının söz-imgesi; bk. Zahir maddesi Sultan Baybars al-Bunduqdārī yan-bağlamı"), malaka / yamliku ("sahip-oldu / sahip-olur; mâlik-oldu; Kur'an'da pek çok yerde — Yûnus 10:31 Aman yamliku al-sam'a wa al-abṣār — "İşitmeye ve görmeye kim hâkim""), al-Mālikiyya ("klasik İslamî fıkıh-mezhebi yan-form söz-yapısı; İmam Mâlik ibn Anas tarafından kurulan dört-büyük-Sünnî-fıkıh-mezhebinden biri; klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezi söz-yapısı"), al-Mālikī ("Mâlikî yan-form söz-yapısı; klasik Sünnî-fıkıh-mensupluğu yan-form"), al-Mamlaka ("krallık, ülke; klasik halk-Arapça yan-form söz-yapısı; al-Mamlaka al-'Arabiyya — Arap-krallık yan-form söz-yapısı"), al-Malakūt ("melekût, klasik İslamî tasavvuf-doktrininde manevî-âlem yan-form söz-yapısı"; A'râf 7:185 A-wa-lam yanẓurū fī malakūti al-samāwāti wa al-arḍ — "Yer ve gök melekûtuna bakmazlar mı?""), al-Mulūk ("melikler — çoğul; klasik halk-Arapça"), al-Mā'ik (yan-form söz-yapısı), Banū Mālik (Mâlikoğulları yan-bağlamı; klasik Arap-kabile-jargonunun söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Fâtiha Suresi 1:4'ün Mālik yawmi al-dīn — "Hesap-Günü'nün-Sahibi" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî kelâm-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı; Fâtiha Sûresi 1'in açılış-âyetlerinden, klasik İslamî namaz-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı (her-rek'atta okunan Fâtiha-içindeki söz-yapısı); klasik İslamî kıyamet-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. Tarihsel-referansları arasında klasik İslamî sünnî-fıkıh-doktrininin söz-merkezindeki figür İmam Mâlik ibn Anas (711-795 — Mālik ibn Anas al-Aṣbaḥī al-Madanī; Medine-doğumlu klasik Sünnî-fıkıh-imamı, al-Madhhab al-Mālikī — Mâlikî-mezhebinin kurucusu; klasik İslamî dört-büyük-Sünnî-fıkıh-mezhebinden biri yan-bağlanır — Hanefî-Şâfi'î-Hanbelî yan-form söz-örgüsü; al-Muwaṭṭa' — Muvattâ klasik İslamî hadis-fıkıh edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki eserin yazarı, h. 762-795 arasında telif-edildi; klasik İslamî imāmu Dār al-Hijra — "Hicret-yurdunun-imâmı" onursal-lakabıyla yan-bağlanır; klasik İslamî tarih-fıkıh söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür) ve klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünde Hz. Mâlik ibn al-Ḥuwayrith (sahabi-yan-bağlamı), klasik kıyâmet-jargonunda Mâlik — cehennem-meleğinin onursal-yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi (Zuhruf 43:77 Wa-nādaw yā Māliku li-yaqḍi 'alaynā rabbuka — "Ey Mâlik, Rabbin canımızı alsın diye seslenirler" yan-bağlamlı söz-yapısı; cehennem-meleği onursal-yan-bağlamı). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Mâlik / Malik / Mālik yan-formlarında yerleşmiştir.