Mehmed

Mehmed, Arapça Muḥammad (محمد) — Mehmet adının klasik Osmanlı yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formudur (bk. Mehmet, Memet, Memik, Muhammet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Mehmet adı klasik İslamî onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi: Hz. Muḥammed peygamberin (570-632) Türkçe-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünde Mehmed yan-form söz-yapısı (klasik Osmanlı yazımında t/d yan-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-bağlanır) — özellikle Osmanlı pâdişâhları için Sultan Mehmed-Hân onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır: I. Mehmed (saltanat 1413-1421), II. Mehmed-Fâtih (saltanat 1444-1446, 1451-1481 — İstanbul-Fâtihi 1453), III. Mehmed (saltanat 1595-1603), IV. Mehmed (saltanat 1648-1687), V. Mehmed-Reşâd (saltanat 1909-1918), VI. Mehmed-Vahdettin (saltanat 1918-1922 — son-Osmanlı pâdişâhı). 172 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #425 sıradadır.

Arapça Muḥammad (محمد), ḥ-m-d ("övmek, hamd-etmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde ḥ-m-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Ḥamīd — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından, al-Ḥamd — hamd, Aḥmad — Hz. Peygamber'in onursal-yan-form lakabı; bk. Ahmed maddesi yan-form söz-örgüsü, Maḥmūd — övülen, Muḥammad — çok-övülen, al-Ḥamdu li'llāh — Allah'a-hamd, Hamdullah — al-Ḥamd-li'llāh compound söz-yapısı; bk. Hamdullah maddesi yan-form söz-örgüsü yan-örgüsü; bk. Mehmet, Memet, Memik, Muhammet maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün II. babının (tafa''ul) etken-sıfat-fiil formundan — övülmüş, çok-övülen, klasik İslamî onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı. Mehmet adının klasik Osmanlı yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formudur (bk. Mehmet maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünde t/d yan-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması; Mehmed yan-form söz-yapısı klasik halk-Osmanlı yazımında özellikle Osmanlı pâdişâhları için Sultan Mehmed-Hân onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Klasik halk-İslamî söz-örgüsünde Hz. Muḥammed peygamberin (570-632) onursal-adının çocuklara doğrudan-konulmaması, halk-yumuşak yan-form Mehmed / Mehmet / Memet / Memik / Muhammed / Muhammet yan-örgüsü söz-yapılarının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Hz. Muḥammed-onursal-yan-form-saygı söz-yapısı). En bilinen taşıyıcıları: (1) Sultan II. Mehmed-Fâtih (1432-1481, saltanat 1444-1446, 1451-1481) — klasik dünya-tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge; 1453'te İstanbul'u fetheden Osmanlı pâdişâhı; Fâtih (Fethedici) onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik Osmanlı pâdişâh-onursal söz-yapısının söz-merkezi figürü; Fatih-Sultan-Mehmed Câmii, Fatih-Sultan-Mehmed Köprüsü (1988) yan-bağlanır; (2) Sultan I. Mehmed-Çelebi (saltanat 1413-1421); (3) Sultan III. Mehmed (saltanat 1595-1603); (4) Sultan IV. Mehmed-Avcı (saltanat 1648-1687); (5) Sultan V. Mehmed-Reşâd (saltanat 1909-1918) — klasik halk-Osmanlı son-dönem söz-yapısı; (6) Sultan VI. Mehmed-Vahdettin (saltanat 1918-1922 — son-Osmanlı pâdişâhı; bk. Vahdettin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Mehmed — Osmanlı pâdişâh-onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi; klasik halk-Osmanlı saray-yazışma söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapı yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Mehmed / Mehmet yan-formlarında yerleşmiştir. Mehmed özellikle 1853'ten itibaren klasik halk-Osmanlı-Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik onursal-yan-yapı erkek adı oldu.