Menduh

Menduh, Arapça Mamdūḥ (ممدوح) — m-d-ḥ (övmek; methetmek) kökünden ism-i mef'ul — övülmüş, methedilmiş, takdir-edilen mü'min anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden al-madḥ ("övgü, methetme; klasik Arap-Pers-Türk divan-edebiyatının söz-merkezindeki söz-yapısı; kasîde-i medhiye — methiye-kasidesi yan-form söz-yapısı klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi"), madaḥa / yamdaḥu (övdü / över), al-Mādiḥ (övücü), al-Madīḥa (methiye), al-Mamdūḥa (dişil-form yan-form), al-Tamdīḥ (övgü-yapma yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde al-ḥamd ("övgü, hamd; bk. Hamdi, Hamdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Ḥamīd — bk. Abdulhamit maddesi söz-örgüsü") yan-örgüsünün yan-form söz-yapısının söz-yansıması. Klasik Arap-Türk-Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız (1315-1390), Sa'dī (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Bâkî (1526-1600) gibi büyük şâirler al-madḥ / Mamdūḥ sözcüklerini onursal-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi şeklinde işler. Menduh özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu ulemâ-medrese-bürokrasi ailelerinin sevdiği zarif erkek-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı. 118 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #437 sıradadır.

Arapça Mamdūḥ (ممدوح), m-d-ḥ ("övmek; methetmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde övgü-methetme kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden ism-i mef'ul — övülmüş, methedilmiş, takdir-edilen mü'min. Aynı kök-ailesinden al-madḥ ("övgü, methetme; klasik Arap-Pers-Türk divan-edebiyatının söz-merkezindeki söz-yapısı; kasîde-i medhiye — methiye-kasidesi yan-form söz-yapısı klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi; klasik Osmanlı saray-edebiyatında pâdişâh-veziri için yazılan onursal-methiye-kasîdeleri söz-merkezi söz-yapısı"), madaḥa / yamdaḥu ("övdü / över; klasik halk-Arapça söz-yapısı"), al-Mādiḥ ("övücü; klasik halk-Arapça söz-yapısı"), al-Madīḥa ("methiye; klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı"), al-Mamdūḥa ("dişil-form yan-form"), al-Tamdīḥ ("övgü-yapma yan-form söz-yapısı"), al-mudhāḥa (yan-form söz-yapısı), al-Madā'iḥ (methiyeler — çoğul-form), al-mudāḥa (yan-form), al-mamādīḥ (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde al-ḥamd ("övgü, hamd; bk. Hamdi, Hamdiye, Abdulhamit maddeleri yan-form söz-örgüsü; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Ḥamīd — bk. Abdulhamit maddesi söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") yan-örgüsünün yan-form söz-yapısının söz-yansıması; iki kök-aile aynı Sami yan-form söz-örgüsünde yan-bağlanır (klasik halk-Arapça söz-yapısı). Klasik Arap-Türk-Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Bâkî (1526-1600), Nedim (1681-1730), Şeyhulislâm Yahyâ (1561-1644) gibi büyük şâirler al-madḥ / Mamdūḥ sözcüklerini onursal-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi şeklinde işler; klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapılarındandır; Mamdūḥ-i şâhâne (kraliyet-övüncü), Mamdūḥ-i 'ulemâ (ulemâ-övüncü), Mamdūḥ-i ümmet (ümmet-övüncü) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgeleridir. Menduh özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu ulemâ-medrese-bürokrasi ailelerinin sevdiği zarif erkek-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı. Klasik Türk halk-edebî söyleminde Menduh-yârın-onursal-yan-yan-zarafeti, Menduh-yârın-iman-yan-yan-yansıması yan-form söz-yapıları yer aldı. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Memdûh / Menduh / Mamdūḥ yan-formlarında yerleşmiştir.