Merdan

Merdan, Pers mardān (مردان) — mard ("er, yiğit, mert; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-yapısının çoğul-formu — erkekler, yiğitler, mertler, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Erkekler, yiğitler, mertler manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden mard (er-yiğit), mardī (yiğitlik), mardum (insanlar — klasik halk-Pers söz-yapısı), mardāna (yiğitçe), mardum-shināsī (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-İslamî yan-bağlamı klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsündeki Şāh-i Merdān** (Şâh-Merdân, Pers Shāh-i Mardān — Yiğitler-Şâhı; klasik halk-Pers-Türk-Anadolu Alevî-Bektaşî söz-örgüsünde Hz. 'Alī ibn Ebî Tâlib'in (599-661) onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; bk. Turabi, Kamber, Zülfikar, Cumaali maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Klasik halk-Türk-Anadolu Alevî-Bektaşî söz-örgüsünde Merdân* — Hz. Ali-yan-yansıyan onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. 123 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #423 sıradadır.

Pers mardān (مردان), mard ("er, yiğit, mert; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden mardī — yiğitlik, mardum — insanlar, mardāna — yiğitçe, mardum-shināsī — antropoloji-yan-yapı, Mardīn — Mardin-şehri yan-bağlamı yan-bağlanır, Mardum-i 'Ālam — dünya-insanları, Mard-i Khudā — Allah-eri, Mard-i Maydān — meydan-eri yan-örgüsü; klasik halk-Pers-Avrupa söz-örgüsünde mard — Latin mas/maris (eril) yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır") söz-yapısının çoğul-formu (-ān Pers çoğul-yan-yapı son-eki) — erkekler, yiğitler, mertler, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Erkekler, yiğitler, mertler manasında nitelendirir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390; bk. Hafız maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209), Ferîdüddîn 'Aṭṭâr-i Nîşâbûrî (1145-1221) gibi büyük şâirler-pîrler mardān-i Khudā (Allah-erleri), mardān-i Ḥaqq (Hak-erleri), mardān-i 'aşk (aşk-erleri), mardān-i 'ārifān (âriflerin-erleri), Shāh-i Mardān (Yiğitler-Şâhı) yan-form söz-yapılarını klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi şeklinde işler. *Tarihsel-İslamî yan-bağlamı klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsündeki Şāh-i Merdān** (Şâh-Merdân, Pers Shāh-i Mardān — Yiğitler-Şâhı): klasik halk-Pers-Türk-Anadolu Alevî-Bektaşî söz-örgüsünde Hz. 'Alī ibn Ebî Tâlib'in (599-661, dördüncü halife; bk. Turabi, Kamber, Zülfikar, Zülfükar, Cumaali maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Abū Turāb, Asad Allāh al-Ghālib, al-Murtaḍā, al-Karrār, Bāb al-'Ilm, al-Sayyid al-Mawlā yan-form söz-yapıları yan-bağlanır) onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu Alevî-Bektaşî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. Ali-yan-yansıyan-yiğitlik söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-türkü-edebî söyleminde Şāh-i Merdān-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-Anadolu Alevî-Bektaşî söz-örgüsünde Merdân — Hz. Ali-yan-yansıyan onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır; klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet erkek-adlandırma kategorisinde Merdân özellikle dindar-Alevî-Bektaşî ailelerinin sevdiği klasik onursal-yan-yapı erkek adı oldu. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde Mardin (Mardin-şehri yan-bağlamı; klasik halk-Doğu-Anadolu söz-yapısı yan-bağlanır) yan-bağlanır; Mardum-i Tehrān (Tahran-insanları), Mard-i Maydān (meydan-eri) yan-form söz-yapıları klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Merdân / Merdan yan-formunda yerleşmiştir. Merdan* özellikle 1902'den itibaren klasik halk-Anadolu Alevî-Bektaşî ve dindar-Sünnî-İslam ailelerinin sevdiği klasik onursal-yan-yapı erkek adı oldu.