Mert

Mert, Farsça kökenli "yiğit, sözünün eri, dürüst, cesur erkek" anlamlarına gelen bir erkek adıdır. Avesta-İran kökenli merd (insan, ölümlü) sözcüğünden Türkçeye geçmiş ve anlamı daralarak özellikle yiğitlik ve mertlik niteliğini ifade eder hale gelmiştir. Türk halk söyleyişte mert adam (dürüst, sözünün arkasında duran kişi) tabiri yaygındır. 1990'lar ve 2000'ler Türk erkek isim zirvesinin belirleyici örneklerinden biridir.

Farsça mard, Avestaca martan (ölümlü, insan), daha öncesi Ana Hint-Avrupa mer- (ölmek) kökünden gelir; aynı kök Sanskritçe marta (ölümlü), Latince mortalis (ölümlü), İngilizce murder (cinayet), Yunanca brotos (ölümlü insan) sözcüklerini üretmiştir. Hint-Avrupa dil ailesinin kadim ortak mirası olan bu kök, ilkel anlamıyla "ölümlü varlık = insan" — tanrılardan farklı olanı — ifade eder. Farsçada anlam daralarak erkek insana özgüleştirildi; Osmanlı Türkçesinde Farsçadan alındığında Türkçe yiğit, cesur, sözünün eri çağrışımlarıyla zenginleşti. Aynı kökten Türkçeye giren diğer sözcükler: mertlik (yiğitlik, dürüstlük), merdane (mertçe), namert (mert olmayan, korkak). Kişi adı olarak modern kullanımı 1980'ler sonrası hızlandı.