Mert

Mert, Farsça mard (مرد) sözcüğünden gelir ve "erkek, insan; yiğit, mert karakterli kişi" anlamlarını taşır. Avesta-İran kökenli bu kelime, Hint-Avrupa dil ailesinin mer- (ölümlü olmak) köküyle akrabadır — Latince mortalis ve İngilizce murder ile aynı kökten uzak kuzenler. Türkçede anlamı daralarak özellikle sözünün eri, dürüst, cesur erkek çağrışımı kazandı; 1990'lar ve 2000'ler Türk erkek isim zirvesinin belirleyici örneklerinden biridir.

Farsça mard (مرد), Avestaca martan (ölümlü, insan), daha öncesi Proto-Hint-Avrupa mer- (ölmek) kökünden gelir; aynı kök Sanskritçe marta (ölümlü), Latince mortalis (ölümlü), İngilizce murder (cinayet), Yunanca brotos (ölümlü insan) sözcüklerini üretmiştir. Hint-Avrupa dil ailesinin kadim ortak mirası olan bu kök, ilkel anlamıyla "ölümlü varlık = insan" — tanrılardan farklı olanı — ifade eder. Farsçada anlam daralarak erkek insana özgüleştirildi; Osmanlı Türkçesinde Farsçadan alındığında Türkçe yiğit, cesur, sözünün eri çağrışımlarıyla zenginleşti. Aynı kökten Türkçeye giren diğer sözcükler: mertlik (yiğitlik, dürüstlük), merdane (mertçe), nâmert (mert olmayan, korkak). Kişi adı olarak modern kullanımı 1980'ler sonrası hızlandı.