Merih

Merih, Arapça al-Mirrīkh (المريخ) — Mars-gezegeninin Arapça onursal-adı; klasik Arap-Pers astrolojik söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı — Mars-gezegeni, ateş-rengi-gezegen, klasik halk-zarafet söz-yapısının söz-imgesi anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Ateş rengi. 2. Güneş sistemini oluşturan dokuz gezegenden biri manasında nitelendirir. Klasik Arap-Pers-Türk astrolojik söz-örgüsünün söz-merkezindeki yedi-gezegen söz-yapısının yan-form söz-yapısı: al-Shams (Güneş), al-Qamar (Ay), 'Uṭārid (Merkür), al-Zuhra (Venüs — bk. Zühra, Nahit maddeleri söz-örgüsü), al-Mirrīkh (Mars), al-Mushtarī (Jüpiter), Zuḥal (Satürn). Aynı kök-ailesinden Pers Bahrām (klasik Pers Şehnâme-mitolojisinde Mars-tanrısı yan-bağlamı; bk. Behzat maddesi Behrâm yan-form söz-örgüsü) yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız (1315-1390), Firdevsî (940-1020), Şeyh Galib (1757-1799) gibi büyük şâirler-pîrler Merih / Bahrām sözcüklerini cengî-zarafet söz-imgesi şeklinde işler. 90 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #371 sıradadır.

Arapça al-Mirrīkh (المريخ), Mars-gezegeninin Arapça onursal-adı; klasik Arap-Pers astrolojik söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı — Mars-gezegeni, ateş-rengi-gezegen, klasik halk-zarafet söz-yapısının söz-imgesi. Etimolojisi tartışmalıdır; klasik söz-örgüsünde Yunanca Areios — Ares yan-form söz-yapısının söz-yansıması yan-yorumla yan-bağlanır; klasik halk-Arap-Pers söz-örgüsünde al-Mirrīkh yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Ateş rengi. 2. Güneş sistemini oluşturan dokuz gezegenden biri manasında nitelendirir. Klasik Arap-Pers-Türk astrolojik söz-örgüsünün söz-merkezindeki yedi-gezegen söz-yapısının yan-form söz-yapısı: al-Shams (Güneş), al-Qamar (Ay; bk. Kamer maddesi yan-form söz-örgüsü), 'Uṭārid (Merkür), al-Zuhra ("Venüs — bk. Zühra, Zühre, Nahit maddeleri söz-örgüsü"), al-Mirrīkh ("Mars; bu yan-form söz-yapısı"), al-Mushtarī ("Jüpiter; klasik Arap astrolojik söz-örgüsünün söz-yapısı"), Zuḥal ("Satürn; klasik Arap astrolojik söz-yapısı"). Klasik Pers-İslamî astrolojik söz-örgüsünde Bahrām ("klasik Pers Şehnâme-mitolojisinde Mars-tanrısı yan-bağlamı; bk. Behzat maddesi Behrâm yan-form söz-örgüsü; Pers Sasânî-İran tarih söz-örgüsünde Bahrām V — Sasânî sultanı 421-438 yan-bağlanır") yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Aynı yedi-gezegen söz-örgüsünün söz-merkezindeki klasik Pers astrolojik söz-yapısı: Mihr ("Güneş; klasik Pers söz-yapısı; bk. Mihrican maddesi söz-örgüsü"), Māh ("Ay; klasik Pers söz-yapısı; bk. Mahinur maddesi söz-örgüsü"), Tīr (Merkür), Nāhīd ("Venüs — bk. Nahit maddesi söz-örgüsü"), Bahrām ("Mars"), Mushtarī (Jüpiter), Kayvān (Satürn) yan-bağlanır. Klasik Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Firdevsî Tûsî (940-1020), Şeyh Galib (1757-1799), Câmî (1414-1492), Sa'dī (1210-1291) gibi büyük şâirler-pîrler Merih / Bahrām sözcüklerini cengî-zarafet söz-imgesi şeklinde işler; klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki Bahrâm-i âsmân (sema-Bahrâmı), Bahrâm-i 'azm (azm-Bahrâmı), Bahrâm-i cengî (cengî-Bahrâmı) yan-form söz-yapıları yer alır. Klasik Pers Şehnâme-edebî söz-örgüsünde Firdevsî Şehnâme'sinde Bahrām V ("Bahrâm-Gûr") klasik Sasânî dönemi tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür yan-bağlanır; Bahrām-Gûr — Bahrâm-Yaban-Eşeği yan-form söz-yapısı klasik Pers epik-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Merih özellikle 1935'ten itibaren laik-Türkçü orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern unisex-adı oldu; klasik Pers-Türk astrolojik-zarafet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Türk söz-örgüsünde Merih-yârın-onursal-yan-yan-zarafeti, Merih-yârın-ateş-rengi-yan-yan-asîlliği yan-form söz-yapıları yer aldı.