Müslim

Muslim, Arapça Muslim (مسلم) — s-l-m (selâmete-kavuşmak; teslim-olmak) kökünden Form IV (af'ala) ism-i fâ'il — Allah'a-teslim-olan, Müslüman, klasik İslamî onursal-mü'min anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu İslam dininde olan, Müslüman manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Islām ("İslâm — Allah'a-teslim-olma; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez kavramı; bk. İslam, Salman, Selim maddeleri yan-form söz-örgüsü"; Âl-i İmrân 3:19 Inna al-dīna 'inda'llāhi al-Islām — "Şüphesiz Allah katında din, İslâm'dır"; Âl-i İmrân 3:85 Wa-man yabtaghi ghayra al-Islāmi dīnan fa-lan yuqbala minhu), al-muslima (Müslüman-kadın — bk. Mümine maddesi yan-form söz-örgüsü), aslama / yuslimu (Form IV: teslim-oldu / teslim-olur — Müslüman-oldu; Bakara 2:131 Idh qāla lahu rabbuhu aslim qāla aslamtu li-rabbi al-'ālamīn — Hz. İbrahim yan-bağlamı), Salmān (Hz. Selmân-i Fârisî; bk. Salman maddesi söz-örgüsü), Sulaymān (Hz. Süleyman peygamber yan-form söz-örgüsü), Selim ("selim, sağlam-olan; bk. Selim maddesi yan-form söz-örgüsü") yan-örgüsü oluşur. Âl-i İmrân Suresi 3:67'nin Wa-mā kāna Ibrāhīmu yahūdiyyan wa-lā naṣrāniyyan wa-lākin kāna ḥanīfan musliman wa-mā kāna mina al-mushrikīn — "Hz. İbrahim ne Yahudi ne Hristiyan idi; o, hanîf bir-Müslüman idi ve müşriklerden değildi" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; muslim sözcüğünün Hz. İbrahim için Kur'anî onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı. Tarihsel-referansı klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür İmam Müslim ibn al-Ḥajjāj (821-875 — Muslim ibn al-Ḥajjāj al-Naysābūrī; klasik İslamî hadis-derleme-âlimi; Ṣaḥīḥ Muslim yan-form söz-yapısı klasik İslamî hadis-derleme söz-örgüsünün söz-merkezi eseri; klasik İslamî al-Kutub al-Sittah — Altı-Sahîh-Hadis-Kitabının söz-merkezindeki ikinci-eseri yan-bağlanır). 153 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Muslim (مسلم), s-l-m ("selâmete-kavuşmak; teslim-olmak; barış-içinde-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde teslim-selâmet kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden Form IV (af'ala — geçişli-yapan-form) ism-i fâ'il — Allah'a-teslim-olan, Müslüman, klasik İslamî onursal-mü'min. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu İslam dininde olan, Müslüman manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Islām ("İslâm — Allah'a-teslim-olma; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez kavramı; bk. İslam, Salman, Selim maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada"; Âl-i İmrân 3:19 Inna al-dīna 'inda'llāhi al-Islām — "Şüphesiz Allah katında din, İslâm'dır"; Âl-i İmrân 3:85 Wa-man yabtaghi ghayra al-Islāmi dīnan fa-lan yuqbala minhu wa-huwa fī al-ākhirati mina al-khāsirīn; Mâide 5:3 Wa-raḍītu lakum al-Islāma dīnan), al-muslima ("Müslüman-kadın — bk. Mümine maddesi yan-form söz-örgüsü; Ahzâb 33:35 Inna al-muslimīna wa al-muslimāti — bk. Zakir maddesi söz-örgüsü"), aslama / yuslimu ("Form IV: teslim-oldu / teslim-olur — Müslüman-oldu; klasik halk-Arapça"; Bakara 2:131 Idh qāla lahu rabbuhu aslim qāla aslamtu li-rabbi al-'ālamīn — "Rabbi ona 'Teslim-ol' dediğinde, o 'Âlemlerin Rabbine teslim-oldum' dedi" — Hz. İbrahim yan-bağlamlı söz-yapısı; Naml 27:44 Aslamtu ma'a Sulaymān li-llāhi rabbi al-'ālamīn — bk. Belkız maddesi söz-örgüsü), al-Salām ("Selâm; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından al-Salām; bk. Abdulselam, Salman maddeleri yan-form söz-örgüsü"), Salmān ("Hz. Selmân-i Fârisî; bk. Salman maddesi söz-örgüsü"), Sulaymān ("Hz. Süleyman peygamber yan-form söz-örgüsü; bk. Fehim, Belkız, Besim maddeleri yan-form söz-örgüsü"), Selim ("selim, sağlam-olan; bk. Selim maddesi yan-form söz-örgüsü"), al-istislām (yan-form söz-yapısı; teslim-olma yan-yorum), al-Mustaslim ("yan-form söz-yapısı; teslim-olan yan-yorum"), al-Salām 'alaykum ("klasik İslamî saygı-selamı; Allāhumma anta al-Salām wa-minka al-Salām yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı"), Dār al-Salām ("Selâm-yurdu; klasik İslamî cennet-yan-yorumlu söz-yapısının söz-merkezi; Yûnus 10:25 Wa-Allāhu yad'ū ilā Dāri al-Salām"), al-Sālimūn ("selâmette-olanlar; yan-form söz-yapısı") yan-örgüsü oluşur. Âl-i İmrân Suresi 3:67'nin Wa-mā kāna Ibrāhīmu yahūdiyyan wa-lā naṣrāniyyan wa-lākin kāna ḥanīfan musliman wa-mā kāna mina al-mushrikīn — "Hz. İbrahim ne Yahudi ne Hristiyan idi; o, hanîf bir-Müslüman idi ve müşriklerden değildi" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; muslim sözcüğünün Hz. İbrahim için Kur'anî onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; klasik İslamî al-Anbiyā' al-Awwal (peygamberler-zinciri) söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Bakara 2:128 Rabbanā wa-j'alnā muslimayni laka wa-min dhurriyyatinā ummatan muslimatan laka — "Rabbimiz! Bizi sana teslim-olmuş kıl, soyumuzdan da sana teslim-olmuş bir-ümmet meydana-getir" — Hz. İbrahim ve Hz. İsmâ'îl'in Kâbe-niyâzı yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; klasik İslamî al-muslim onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. Tarihsel-referansı klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür İmam Müslim ibn al-Ḥajjāj (821-875 — Muslim ibn al-Ḥajjāj ibn Muslim al-Qushayrī al-Naysābūrī; klasik İslamî hadis-derleme-âlimi; Nîsabûr-doğumlu, klasik halk-Arapça-Pers-Türk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür; Ṣaḥīḥ Muslim yan-form söz-yapısı klasik İslamî hadis-derleme söz-örgüsünün söz-merkezi eseri; yaklaşık 12,000 hadis-derlemesi içerir, klasik İslamî al-Kutub al-Sittah — Altı-Sahîh-Hadis-Kitabının söz-merkezindeki ikinci-eseri yan-bağlanır — Buhârî'nin al-Jāmi' al-Ṣaḥīḥ eserinden sonra; klasik İslamî sîret-hadis söz-örgüsünün söz-imgesi). Klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerinden Buhârî (810-870, al-Jāmi' al-Ṣaḥīḥ yazarı) ile birlikte al-Shaykhayn ("iki-Şeyh") onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde al-muslim al-mu'min (mü'min-Müslüman), al-muslim al-rabbānī (Rabbânî-Müslüman), al-muslim al-ḥanīf (hanîf-Müslüman; Hz. İbrahim yan-bağlamı) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezi söz-imgeleridir. Muslim özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu Türk-İslam ailelerin sevdiği zarif erkek-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Müslim / Muslim yan-formlarında yerleşmiştir.