Neziha

Neziha, Arapça nazīha (نزيهة) — n-z-h (saf-arınmak; uzakta-tutmak; lekesiz-olmak) kökünün dişil sıfat-fiil formu — saf-temiz, lekesiz, ahlâken arınmış kadın anlamlarına gelir. Eril karşılığı nazīh (saf, temiz, lekesiz; modern Arapçada honest, upright anlamında). Aynı kökten al-nazāha (saflık, temizlik), al-tanzīh (Allah'ı eksiklerden tenzih etme — kelâmın temel kavramı), al-tanazzuh (saflık-makamına yükselme — Sufi-jargonu), al-munazzah (münezzeh, eksiklerden uzak — Allah'ın sıfatı) türetilmiştir. al-tanzīh klasik İslamî kelâmın merkezindeki kavramlardan biridir: Allah'ı yaratıklara benzemekten ve eksiklerden tenzih etme. Türk-İslam dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adıdır; 127 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #423 sıradadır.

Arapça nazīha (نزيهة), n-z-h ("saf-arınmak; uzakta-tutmak; lekesiz-olmak; ahlâken-arınmış-olmak") kökünün fa'īl veznindeki dişil sıfat-fiil formudur — saf-temiz, lekesiz, ahlâken arınmış kadın. Eril karşılığı nazīh (saf, temiz; modern Arapçada honest, upright). Aynı kök-ailesinden al-nazāha (saflık, temizlik; ahlâkî-arınmışlık), al-tanzīh (klasik İslamî kelâmın temel kavramı: Allah'ı yaratıklara-benzemekten ve eksiklerden tenzih etme; Subḥāna'llāh formülünün ardındaki kavramsal arka-plan), al-tanazzuh (saflık-makamına yükselme; Sufi-tasavvuf jargonu), al-munazzah (münezzeh, eksiklerden-uzak — Allah'ın sıfatı: al-munazzah min al-jismiyya wa al-makān — cisimlilik ve mekândan münezzeh), al-istinzāh (tenzih-etme, saymak), al-mutanazzih (sayfiye, gezinti-yeri; modern Arapçada park, recreation area) türetilmiştir. al-tanzīh kelâmın iki temel-yöntemlerinden biridir (al-tanzīh ve al-tashbīh arasında klasik kelâm-tartışması); klasik Sünni-İslamî teolojinin Allah-anlayışını teşhis-(Allah-yaratıklara-benzer) yaklaşımına karşı tenzih-(Allah-yaratıklardan-aşkın) yaklaşımıyla şekillendirir. Türk-İslam ad-koyma geleneğinde Neziha adı temiz-ahlâklı, lekesiz-karakterli kadın yakıştırmasıyla özellikle dindar-edebî ailelerin sevdiği bir tercih oldu.