Oruç
Oruç İsminin Anlamı ve Kökeni
Oruç, İslam dininde ibadet amacıyla belirli sürelerde yeme, içme gibi temel ihtiyaçlardan kendini alıkoyma anlamına gelen Arapça kökenli bir isimdir. Dini bir kavram olan orucun kişi adı olarak kullanılması, sahibine manevi disiplin ve takva gibi değerleri hatırlatır.
Arapça-Türkçe oruç — Farsça ruza kelimesinin Türkçeye-uyarlanmış hali veya Arapça sawm kavramının Türkçe karşılığı. Eski-Türkçede oruç kelimesi İslamiyet öncesi dönemde perhiz, kendini tutma anlamıyla vardı; İslam'la birlikte sawm-anlamı pekişti. İslam'ın beş şartından biri olan oruç ibadeti Ramazan-ayında günlük şafaktan gün batımına kadar yeme içme cinsel ilişkiden kaçınmayı içerir.
Popülerlik
Oruç, klasik İslami bir erkek adı olarak Türk-İslam dindar aile geleneğinin köklü tercihlerindendir; oruç ibadetinin kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Sawm (oruç) İslam'ın beş şartından biridir; Ramazan ayında günlük tutulan farz bir ibadettir. Kur'an Bakara Suresi 2:183-185 ayetleri oruç ibadetinin farzlığını ve manevi hikmetlerini anlatır: "Ey iman edenler! Sizden öncekilere yazıldığı gibi, oruç size de yazıldı; umulur ki sakınırsınız" (kütibe aleykümü's-sıyamü kema kütibe ale'llezine min qabliküm lealleküm tettequn). Klasik İslami söyleyişte takva (Allah'tan sakınma) kavramının oruç ibadetiyle doğrudan ilişkisi vurgulanır.
Tarihi Figürler
Oruç Reis (Baba Oruç)
1474-1518, Midilli-CezayirTürk Osmanlı denizci; Barbaros Hayreddin Paşa'nın ağabeyi ve Kuzey Afrika Osmanlı deniz otoritesinin kurucusudur. Midilli'den dört kardeş birlikte Akdeniz korsanlığına-ve-gazavata giren Oruç, İshak, Hızır (Barbaros) ve Elyas Reislerin en büyüğü ve lideriydi. 1512-1518 arası Cezayir'i merkez yaparak Osmanlı bağlısı deniz beyliği kurdu; Kuzey Afrika'nın İspanyol-kıskaçından-kurtarılmasının mimarı oldu. 1518'de Tlemcen seferinde İspanyol-birlikleriyle çatışırken şehid düştü — cesur-ve-gözüpek-deniz-komutanı arketipi olarak Türk deniz belleğine Baba Oruç lakabıyla yazıldı. Kardeşi Hızır (Barbaros) onun ölümünden sonra kendini Sultan Selim'e bağlayarak Kuzey Afrika Beylerbeyliği'nin kuruluşunu sağladı.
Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Oruç
- FarsçaRūza
- Arapça (kardeş)Ṣawm
- Azerbaycan TürkçesiOruc
Ünlü İsimdaşlar
Oruç Reis
15. ve 16. yüzyılda Akdeniz'de faaliyet gösteren ünlü Osmanlı denizcisi ve korsanı, Barbaros kardeşlerin büyüğüdür.
Oruç Aruoba
Türk felsefeci, şair ve çevirmen olarak Türk entelektüel yaşamına önemli katkılarda bulunmuştur.