Şemse ismi “Güneş; Arapça şems sözcüğünün kız adı biçimi” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #394).
Deneyin
Şemse İsminin Anlamı ve Kökeni
Şemse, Arapça kökenli bir kız adıdır ve 'güneş' anlamına gelir; Arapça şems (güneş) sözcüğünün sonuna -e eki almış biçimidir. Türkçede ad bazen 'güneşçik, küçük güneş' diye de yorumlanır, ama Arapçada bu ek küçültme bildirmez. Kur'an-ı Kerim'in 91. suresi Şems (Güneş) adını taşır ve güneşe ve onun aydınlığına yeminle açılır. Şemsettin (dinin güneşi) ve Şemsi gibi adlar aynı sözcükten gelir; şemsiye (güneşlik) de bu sözcüğün akrabasıdır. Bugün Arap dünyasında da çok sevilen bir kadın adıdır. TÜİK kayıtlarında Şemse ismine ilk olarak 1854 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1863 yılında 96. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 394. sırayla listelenmektedir.
Şemse, Arapça şems (güneş) sözcüğünden gelir; sondaki -e, Arapçada sözcüğe dişillik ya da 'tek bir tane' anlamı katan ektir, küçültme bildirmez. Osmanlı kitap sanatlarında şemse, cilt kapaklarını ve tezhipli sayfaları süsleyen güneş biçimli madalyonun da adıdır. Şemsettin (dinin güneşi), Şemsi (güneşle ilgili, güneş gibi) ve şemsiye (güneşlik) aynı sözcükten gelir. Güneş, Kur'an'ın 91. suresine adını verir; klasik tasavvufta 'hakikat güneşi' Hz. Peygamber için kullanılır ve Mevlana'nın mürşidi Şems-i Tebrizi de bu adı taşır. Ad bugün Arap dünyasında modern dönemin en popüler kadın adlarındandır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan kız isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Şemse İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Şemse, Arapça kökenli bir ad. İsim karakteri belirlemez — ama her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Şemse isminde bunlar iki başlıkta toplanıyor:
Zarafet
Zarafet, bu ismin en belirgin yanı. İnce düşünen, kırmadan söyleyen, ayrıntıyı gören bir duruş. Türkçede zarafet dış görünüşten çok tavırla ilgilidir.
Aydınlık
Görüneni olduğu gibi gösteren, kimseyi karanlıkta bırakmayan, yolu işaret eden bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik aydınlık. Işık, Türk isim geleneğinde en eski dileklerden biridir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Şemse, TÜİK kayıtlarında ilk kez 1854'te 160. sırada görünür ve 1863'te 96. sırayla en iyi yerine çıkar; ilk yıllarda kayıtlar aralıklıdır. 19. yüzyılın sonunda 200. sıranın gerisine düştü ve 20. yüzyıl boyunca yavaş yavaş geriledi: 1950'de 342. sıraya, 1984'te 508. sıraya indi. 1990'larda kısa bir toparlanma yaşadı (1992'de 411. sırada), 2015'te 504. sıraya yeniden geriledi. 2025'te 394. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 14.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Şemse adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Şemse adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Kur'an'da 91. sure Şems (Güneş) adını taşır ve ve'ş-şamsi ve duhaha (Güneşe ve onun aydınlığına yemin olsun) ayetiyle başlar. Klasik tefsir geleneğinde güneş, Allah'ın yaratışındaki düzen ve aydınlığın temel sembollerinden biri olarak işlenir. Mevlana'nın mürşidi Şems-i Tebrizi'nin (1185-1248) adı bu kök ailesinin klasik tasavvuf bağlamındaki taşıyıcılarındandır.
Benzer İslami adlar için:
Varyantlar
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaŞamsa
- FarsçaŞamsa
- UrducaŞamsa
- BoşnakçaŠamsa