Şemse
Şemse İsminin Anlamı ve Kökeni
Şemse, Arapça Şems sözcüğünden türeyen ve Türkçe halk söyleyişinde küçültme-sevgi -e ekiyle yumuşamış "güneşçik, küçük güneş; güneş gibi parlak" anlamlarına gelen bir kız adıdır. Kur'an-ı Kerim'de adıyla anılan 91. sure (Şems Suresi) güneşe yeminle açılır: Ve'ş-şemsi ve duhaha (Güneşe ve onun kuşluk vaktine yemin olsun). Aynı kökten Şehmus, Şemseddin (dinin güneşi) adları türer; eş anlamlı olarak şemsiye (güneşlik) sözcüğü de bu kökten gelir. Türk-İslami halk söyleyişinde özellikle Doğu Anadolu'da yaygın bir kız adıdır.
Aynı kök ailesinden Şems (güneş — 91. surenin adı), Şemseddin (dinin güneşi — onursal -eddin terkibi), Şemsi (güneşle ilgili), Şemsiye (güneş şemsiyesi; aynı zamanda dişil aidiyet biçimi) sözcükleri türer. Klasik tasavvuf söyleyişte Şems-i Hakikat (hakikat güneşi) Hz. Peygamber için kullanılır.
Popülerlik
Şemse, 1866'dan itibaren TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik kız adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca edebi Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #394 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Kur'an'da 91. sure Şems (Güneş) adını taşır ve ve'ş-şamsi ve duhaha (Güneşe ve onun aydınlığına yemin olsun) ayetiyle başlar. Klasik tefsir geleneğinde güneş, Allah'ın yaratışındaki düzen ve aydınlığın temel sembollerinden biri olarak işlenir. Mevlana'nın mürşidi Şems-i Tebrizi'nin (1185-1248) adı bu kök ailesinin klasik tasavvuf bağlamındaki taşıyıcılarındandır.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaShamsa
- FarsçaShamsa
- UrducaShamsa
- BoşnakçaŠamsa