Şeref

Şeref, Arapça sharaf — sh-r-f (yüksek olmak, üstün olmak; eğilmek, görünmek) kökünden — yükseklik, asaletli mevki, onur, övünç anlamlarına gelir. Türkçede şeref sözcüğü hem soyut bir değer (onur, izzet, namus) hem de görsel mekânsal bir kullanım (şerefe — minare balkonu, eşref-i mahlukât — yaratılmışların en şereflisi) olarak yerleşmiştir. Kişi adı olarak Osmanlı-Anadolu ailelerinde değerli asaletli karakter yakıştırmasıyla koyulurdu; özellikle bey/ağa soylu ailelerde tercih edilirdi. En bilinen taşıyıcılarından Şeref Han Bidlisi (1543-1603) Kürt-Osmanlı tarihçisi, Şerefname eseriyle anılır.

Aynı kökten al-ashraf (şerifler, asaletliler), al-sharif (şerif, asaletli), al-mushrif (müşrif, üst mevkide bulunan) gelir. Aynı kökten ayrıca al-shurfa (şerefe — minare balkonu; balkon mekân olarak yükseklik mevki); eşref (en şerefli, en üstün) türemiştir. Kur'an'da sharaf sözcüğü doğrudan geçmez ama kavramsal olarak al-karama (kerem, üstünlük; İsra 70: Andolsun ki Ademoğullarını şereflendirdik) ve al-'izza (izzet, ihtişam) ile yakın akrabadır. Türkçeye Osmanlı medrese yoluyla girip namus, onur, asalet anlamlarıyla yerleşmiştir.