Şifa

Şifa, Arapça al-shifā' (الشفاء) — sh-f-y (iyileşmek, sağaltmak, derman-vermek) kökünden — derman, sağaltım, iyileşme, hastalıktan-kurtulma anlamlarına gelir. Kur'an-ı Kerîm'de söz-yapısı shifā'un manevî-tıbbî söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi olarak birden çok yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi: Yûnus 10:57 Wa-shifā'un li-mā fī al-ṣudūr ("göğüslerdekine derman"); Nahl 16:69 Yakhruju min buṭūnihā sharābun mukhtalifun alwānuhu fīhi shifā'un li-l-nās ("karınlarından çeşitli renklerde içki çıkar; içinde insanlar için derman vardır" — arı/balın söz-merkezi söz-imgesi); İsrâ 17:82 Wa-nunazzilu mina al-Qur'āni mā huwa shifā'un wa-raḥmatun li-l-mu'minīn ("Kur'an'dan, mü'minler için derman ve rahmet olanı indiriyoruz" — klasik Kur'an-derman söz-merkezi söz-yapısı); Şu'arâ 26:80 Wa-idhā mariḍtu fa-huwa yashfīn ("Hastalandığım zaman bana derman-veren O'dur" — Hz. İbrahim'in tıb-Allah söz-merkezi yan-bağlamı); Fussilet 41:44 li-lladhīna āmanū hudan wa-shifā'un (mü'minler için hidâyet-derman yan-bağlamı). Klasik İslamî tıb-tasavvuf geleneğinde al-Shāfī (Şifâ-veren) yan-form söz-yapısı klasik İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır. 105 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #339 sıradadır.

Arapça al-shifā' (الشفاء), sh-f-y ("iyileşmek, sağaltmak, derman-vermek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde sh-f-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Shāfī — Şifâ-veren, yashfī — derman-verir, istashfā — şifâ-istemek, shafā' — derman-talebi, al-mustashfā — hastane yan-örgüsü") kökünden — derman, sağaltım, iyileşme, hastalıktan-kurtulma, rûhsal-tedavi. Kur'an-ı Kerîm'de shifā'un söz-yapısı manevî-tıbbî söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi olarak birden çok yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi: (1) Yûnus 10:57 Yā ayyuhā al-nāsu qad jā'atkum maw'iẓatun min rabbikum wa-shifā'un li-mā fī al-ṣudūri wa-hudan wa-raḥmatun li-l-mu'minīn — "Ey insanlar! Size Rabbinizden bir öğüt, göğüslerdekine derman, mü'minlere hidâyet ve rahmet gelmiştir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî vahy-derman söz-merkezi söz-yapısı; (2) Nahl 16:69 Thumma kulī min kulli al-thamarāt fa-uslukī subula rabbiki dhululan; yakhruju min buṭūnihā sharābun mukhtalifun alwānuhu fīhi shifā'un li-l-nās — "Sonra meyvelerin her birinden ye, sonra Rabbinin sana kolaylaştırdığı yollarına gir; karınlarından çeşitli renklerde içki çıkar; içinde insanlar için derman vardır" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî balın-mucize-doktrininin söz-merkezindeki söz-imge; (3) İsrâ 17:82 Wa-nunazzilu mina al-Qur'āni mā huwa shifā'un wa-raḥmatun li-l-mu'minīna wa-lā yazīdu al-ẓālimīna illā khasārā — "Kur'an'dan, mü'minler için derman ve rahmet olanı indiriyoruz; zalimlerin ise ancak ziyanını artırır" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî Kur'an-derman söz-merkezi söz-yapısı; (4) Şu'arâ 26:80 Wa-idhā mariḍtu fa-huwa yashfīn — "Hastalandığım zaman bana derman-veren O'dur" yan-bağlamlı söz-yapısı Hz. İbrahim peygamberin tıb-Allah söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi; (5) Fussilet 41:44 Qul huwa li-lladhīna āmanū hudan wa-shifā'un — "De ki: O, iman-edenler için hidâyet ve dermandır" yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik İslamî tıb-tasavvuf geleneğinde al-Shāfī (Şifâ-veren) yan-form söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik Sünni hadis-rivayetinde Hz. Peygamber'in Şifâ-Suresi olarak Fâtiha söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (Buhârî, Tıb 33; al-Fātiḥa shifā'un min kulli dā'in — "Fâtiha her derde dermandır"). Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Şifâ-i ḥaqīqī (gerçek-derman), Şifâ-i 'ājil (acele-derman), Şifâ-i 'akill (akıl-dermanı) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. Hz. Şifâ bint 'Abd Allāh al-'Adawiyya (Mekkî sahabi-kadın) klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki onursal-yan-yapı yan-bağlanır; Hz. 'Ömer döneminde Medîne çarşı-denetçiliği (ḥisba) yan-bağlamı yan-bağlanan ilk-kadın-onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Şifâ / Şifa yan-formunda yerleşmiştir.