Sündüz

Sündüz, Arapça Sundus (سُنْدُس) — "ince-yeşil-ipek-kumaş, Cennet-elbisesi-yan-bağlamı; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı" söz-imgesinin söz-imgesidir. Klasik halk-Anadolu yumuşak-söyleyişle Sündüz yan-formuna yerleşmiştir. Aynı söz-imge-ailesinden Sundus (yan-form), İstebrak (kalın-altın-ipek söz-yapısı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır, Kehf 18:31 thiyābun khuḍrun min sundusin wa-istabraq yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Harîr (ipek-yan-bağlam söz-imgesi yan-bağlanır), Lübâs (giysi-söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam İnsân Sûresi 76:21'de söz-merkezindedir — 'Āliyahum thiyābu sundusin khuḍrun wa-istabraqun wa-ḥullū asāwira min fiḍḍatin wa-saqāhum rabbuhum sharāban ṭahūrā ("üzerlerinde ince yeşil ipek (sundus) ve kalın atlas elbiseler vardır; gümüş bilezikler takılmıştır; Rableri onlara tertemiz bir içecek içirir"). Aynı söz-yapısı Kehf 18:31, Duhân 44:53'te de söz-merkezindedir. 160 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2020'de #473 sıradadır.

Arapça Sundus (سُنْدُس), "ince-yeşil-ipek-kumaş, Cennet-elbisesi-yan-bağlamı; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı" söz-imgesinin söz-imgesi Sündüz. Aynı söz-imge-ailesinden Sundus (Arapça yan-form), İstebrak (kalın-altın-ipek söz-yapısı yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Harîr (ipek-yan-bağlam söz-imgesi yan-bağlanır), Lübâs (giysi-söz-yapısı), Khulla (yumuşak-elbise yan-yapı), Sundusiyya (yan-form yan-yapı söz-imge yan-bağlanır) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam söz-örgüsünün söz-merkezindeki üç-yan-yapı: İnsân 76:21 'Āliyahum thiyābu sundusin khuḍrun wa-istabraqun ("üzerlerinde ince yeşil ipek ve kalın atlas elbiseler vardır" söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Kehf 18:31 yulabbasūna thiyāban khuḍran min sundusin wa-istabraqin muttaki'īna fīhā 'alā al-arā'ik ("yeşil ince ipek ve kalın atlasdan elbiseler giyerler, koltuklara yaslanırlar" söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır), Duhân 44:53 yalbasūna min sundusin wa-istabraqin mutaqābilīn ("ince ipek ve kalın atlasdan elbiseler giyerler, karşılıklı otururlar" söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Bu üç yan-yapısı klasik halk-Cennet-elbise söz-örgüsünün söz-merkezindeki sundus-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Osmanlı saray-haremi söz-örgüsünde Sündüz Kalfa, Sündüz Hâtun yan-form söz-yapılarının söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Sundus / Sündüz yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.