Tarkan, eski Türk devletlerinde soylu komutanlara verilen bir unvandır; adı Türkiye'de 1967'den sonra Sezgin Burak'ın çizgi roman kahramanı sevdirmiştir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #421).
Deneyin
Tarkan İsminin Anlamı ve Kökeni
Tarkan, eski Türk devletlerinde ve komşu halklarda kullanılan bir soyluluk unvanıdır; kağanın yakınındaki komutanlara ve vergiden muaf tutulan ayrıcalıklı soylulara verilirdi. Unvan Türkiye Türkçesine Tarhan ve Turhan biçimleriyle de geçmiştir. Adı Türkiye'de sevdiren, Sezgin Burak'ın 1967'de başlayan Tarkan çizgi roman dizisidir: Hun çağında geçen maceraların yiğit kahramanı bir kuşağın gözdesi oldu. Şarkıcı Tarkan'ın adı da bu kahramandan gelir. TÜİK kayıtlarında Tarkan ismine ilk olarak 1959 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1973 yılında 243. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 421. sırayla listelenmektedir.
Tarkan, Göktürk ve Uygur yazıtlarında geçen eski bir Türk unvanıdır; kağanın çevresindeki soylu komutanları ve vergiden muaf, ayrıcalıklı kişileri anlatırdı. Unvanın en eski kaynağı kesin olarak bilinmez, çünkü eski Türk devletleri kadar komşu halklarda da görülür. Moğolcada 'vergiden muaf, ayrıcalıklı' anlamındaki darkat sözcüğüyle ilgili olabileceği düşünülür; Moğol İmparatorluğu'nda da benzer bir unvan vardı ve Cengiz Han bazı adamlarına darkan unvanı vermişti. Unvan Türkiye Türkçesine Tarhan ve Turhan biçimleriyle geçti. Tarkan yazımını ise Sezgin Burak yerleştirdi: Tatar kökenli olan Burak'ın adın Tatarcadaki söylenişini seçtiği ya da 'Tatar-kan' deyiminden esinlendiği anlatılır. 1967'de başlayan çizgi roman ve ardından çekilen filmlerle ad hızla yayıldı; şarkıcı Tarkan da adını bu kahramandan almıştır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Tarkan İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Tarkan deyince öne çıkan üç özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Kararlılık
Verdiği sözü unutmayan, başladığı işi yarım bırakmayan, zorlukta sesini yükseltmeden direnen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik kararlılık. Türkçede bu, gösterişten çok sebatla anlatılır.
Cesaret
Kimsenin gönüllü olmadığı anda öne çıkan ve sonucunu da üstlenen bir tavır. Cesaretin ölçüsü burada gürültü değil, atılan adım.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Tarkan, 1959'da kayıtlara giren seyrek bir addı. Asıl çıkışı 1967'de başlayan Sezgin Burak çizgi romanıyla geldi: ad 1967'de 426. sıradayken altı yıl içinde 1973'te 243. sıraya, kendi zirvesine tırmandı; 1969'dan sonra beyaz perdeye taşınan Tarkan filmleri de bu ilgiyi besledi. 1980'lerde yeniden 400'lü sıralara geriledi. 1990'ların başında şarkıcı Tarkan'ın tanınmasıyla kısa bir canlanma yaşadı ve 1994'te 300. sıraya çıktı, ardından yine geriledi; 2015'te 520. sıraya kadar düştü. Son on yılda yeniden toparlanan ad, 2025'te 421. sıradadır ve yavaş ama düzenli bir yükseliş içindedir.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 14.000 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Tarkan adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Tarkan adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Mitolojik Kökeni
Tarkan unvanının izleri en eski Türk devletlerine uzanır: Hun İmparatorluğu'nda askeri teşkilatın üst rütbelerinden, Göktürk Kağanlığı'nda (6-8. yy) kağanın yakın çevresindeki asil komutanlara verilen sıfatlardan biriydi. Göktürk Yazıtları'nda Bilge Kağan'ın generallerinin bazıları tarkan unvanıyla anılır. Oğuz Kağan Destanı'nda da tarkan'a benzer unvanlar taşıyan boy beyleri yer alır. İsim, bu İslam öncesi Türk asalet sisteminin modern taşıyıcısı olarak çağrışım taşır.
Edebiyatta ve Folklorda
Tarkan (çizgi roman serisi)
Sezgin Burak · 1967Türk çizgi romanının en sevilen tarihî kahramanlarından. Sezgin Burak'ın çizdiği seri 1967'de Hürriyet gazetesinde başladı, 1970'te dergi olarak da yayımlandı; Burak 1978'de ölünce son macerası yarım kaldı. Attila'nın hizmetindeki Hun savaşçısı Tarkan'ın maceralarını anlatan seri, Türk popüler kültürüne yiğit savaşçı tipini kazandırdı. 1969-1973 arasında Kartal Tibet'in başrolde olduğu film serisiyle sinemaya taşındı.
Modern Kültürde
Tarkan (Tevetoğlu)
Müzik · 1972Almanya'da doğan (1972), Türk pop müziğinin dünyada en tanınan adıdır. Ölürüm Sana (1997) albümündeki Şımarık, Avrupa'da Belçika'da listelerin zirvesine, Fransa ve Hollanda'da ilk üçe çıktı; Türk popunun o güne kadarki en büyük uluslararası başarısı oldu. Kuzu Kuzu, Dudu ve Bounce gibi parçaları 2000'lerin tanımlayıcı şarkılarındandır. Annesi ona adını Sezgin Burak'ın çizgi roman kahramanı Tarkan'dan esinlenerek verdi; onun şöhretiyle ad, çizgi romanı tanımayan kuşaklara da ulaştı.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Yazım Varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Eski Türkçe (kaynak)tarkan
- Moğolca (tarihsel)darkan